सा पार्था नाम्ना, सती धर्मचारिणी, देवलमुनेश्वरस्य प्रिया पतिव्रता चाभूत्। सा पूर्वं सती सती धर्मपत्नी महर्षेः, निःसन्ताना बभूव। सा तु वायुभक्षया, निराहारा, समचित्ता, ध्याननिष्ठा स्थिता आसीत्। तस्याः हठात्, भूमेः तलं विदार्य, लिङ्गं समुत्थितम्। तद् अत्युत्तमं पवित्रं शिवलिङ्गं पूजय, इति निर्दिष्टम्। यः कश्चित् तद् पूजयन्, यं यं कामं मनसा धारयति, स सर्वः कामः सिध्यति। तद् लिङ्गं पार्थेश्वराख्यं लोके प्रसिद्धं भविष्यति। तदा सा धर्मपत्नी विस्मयाविष्टा तद् लिङ्गं सम्यक् पूजयामास। ततोऽभूत् तत् लिङ्गं भूमौ कीर्तिमत्। यः कश्चित् तत्र स्नात्वा सम्यक् भक्त्या तद् लिङ्गं पश्यति। शुक्लपक्षचतुर्दश्यां तत्र जागरणं कर्तव्यम्। यः एकचित्तः तत्र पिण्डदानं करोति, स पुण्यभाग्भवति। एवं समाप्तं पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः, सप्तमे प्रबासखण्डे तृतीयार्बुदभागे स्कन्दमहापुराणस्य। अथ, यत्र विष्णुः स्वयमेव नित्यं स्थितः, तत्र कालं देशं च सर्वं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि, इति नृपतेः प्रश्नः। यदा चन्द्रसूर्यवायूनां प्रकाशो नष्टः, प्रलयोऽभूत्, तदा सहस्रयुगान्ते पद्मासनः ब्रह्मा प्रबुद्धः। स चतुर्मुखः ब्रह्मा विचरन् दूरात् किञ्चिद् अपश्यत्। स चतुर्मुखः तं दृष्ट्वा पप्रच्छ—कः त्वं, केन वा सृष्टः? तदा गोविन्दः स्मितपूर्वकं मधुरया वाचा प्राह—अहं मूलः पुरुष एकः, त्वं अपि मया एव सृष्टः। किन्तु चतुर्मुखः तं पुनः पुनः तीक्ष्णया वाचा तुदन् अवदत्—त्वमेव मया सृष्टः, मूढ! अहं आद्यः, न संशयः। एवं तौ द्वावपि तेजस्विनौ परस्परं विवादं चक्रतुः। हस्तैः, बाहुभिः, नखदैश्च, दन्तैश्च, आकर्षणेन च, युद्धं चक्रतुः। एवं सहस्रवर्षान्ते तयोः मध्ये, तस्मिन् क्षणे, निर्गुणः शब्दः व्याहरत्—युवयोः कः महद् एतत् महेश्वरलिङ्गस्य अन्तं प्राप्नोति, तेनैव जयः। एकः अधः गच्छतु, अपरः उपरि गच्छतु मम आज्ञया। तदा कृष्णः पृथ्वीं विदार्य शीघ्रं अधो गतः, तत्र स महात्मा कालाग्निरुद्रं ददर्श। स च अधिकं अधः गन्तुम् इच्छन्, सर्ववेगेन ययौ। तदा तेन अद्भुताग्निना संतप्तः, मूर्च्छया पीडितः अभवत्। ततः स तं लिङ्गं सम्प्राप्य भक्त्या पूजनं चकार। ब्रह्मा अपि स्वहंसयानमारुह्य आकाशमार्गे ययौ। सहस्रवर्षान्ते स केतकीपुष्पं ददर्श। स तं पुष्पं पप्रच्छ—क्व गच्छसि ब्रह्मन्, अनन्तेऽस्मिन्महेपथे? स पुष्पः उवाच—यः अस्य लिङ्गस्य अन्तं प्राप्नोति, स श्रेष्ठः, अन्यः कनिष्ठः, इति पिनाकिना उक्तम्। अहं लिङ्गस्य अन्तं प्राप्य पृथ्वीं प्रत्यागमिष्यामि। केतकीपुष्पः अवदत्—निष्फला तव यात्रा, नास्ति लिङ्गस्य अन्तः। अहं च लिङ्गस्य शिखरात् पतन्, महातेजन्, कालोऽतीतः इति। एवं, पार्थायाः पुण्यकथां, पार्थेश्वरलिङ्गस्य महात्म्यं, तथा विष्णुब्रह्मणोः लिङ्गस्यान्ते विवादं च, स्कन्दमहापुराणे सम्यक् वर्णितम्।