अथ अग्निः, मनसि विचार्य, क्रोधपूर्णः तं संकल्पं कृतवान्। तस्य त्वरितविलयनात्, अग्निष्टोमादि सर्वे यज्ञाः निवृत्ताः। ततः सर्वे देवगणाः महतीं शङ्कां प्राप्ताः। अग्निना त्यक्ताः मर्त्याः विनाशं प्राप्तवन्तः। तस्मात्, अग्निः कुतः स्थितः इति अन्वेषणीयः। ते पृथिव्याः सर्वत्र अग्निं अन्वेष्टुम् आरब्धवन्तः। श्रान्ताः सन्तः, देवाः एकं शुकं पुरतः दृष्टवन्तः। स शुकः उवाच—“महान् तेजस्वी अग्निः, हविःप्रदः, अदृश्यः जातः; अहं तं दृष्टवान्।” शुकः, क्रोधपूर्णः, अग्निं शप्तवान्। अग्निः शमी वृक्षस्य, तथा आश्यवत्थस्य अन्तः प्रविष्टः। स शुकं उवाच—“तेजः तव जिह्वा विपरीता भविष्यति।” पूज्यः अग्निः, देवैः अप्रत्यक्षः, वृक्षस्य अन्तरं प्रविष्टवान्। शुकः दर्शयति—“अत्र अग्निः जलप्रपाते, पर्वते च वर्तते।” स देवैः उवाच—“महता कष्टेन मृत्युपाशात् मुक्तः अस्मि, हे देवाः।” ततः, तं मेंढकं शप्त्वा, राजा उवाच—“त्वं जिह्वाहीनः भविष्यसि।” ततः सर्वे देवगणाः जलात् निर्गताः। ते अग्निं उवाचन्—“त्वं यदि नास्ति, जगत् शीघ्रं विनश्येत्। त्वं सर्वदेवानां मुखम्; लोकाः त्वयि स्थिताः। त्वया विना, निश्चयेन वयं विनश्येम; तस्मात्, त्वं अस्मान् रक्षितुम् अर्हसि।” “त्वं ब्रह्मा, महादेवः, विष्णुः, सूर्यः च असि। सर्वे इन्द्रादयः देवाः त्वयि आश्रिताः, हे यज्ञेश्वर। हे भगवन्, कथं निर्दोषान् अस्मान् त्यक्तुम् इच्छसि?” ततः, तस्य एव प्रवाहस्य तटे स्थितः, अग्निः इदं वचनं प्रोवाच। “एतस्मात् कारणात्, देवाधिपः मर्त्येषु वर्षं न ददाति। तस्मात्, भूमिं त्यक्त्वा, अहं अस्मिनि प्रवाहे प्रविष्टः अस्मि।” तत्र देवापिः नाम क्षत्रियश्रेष्ठः, धर्मात्मा, प्रसिद्धः आसीत्। तस्य पुत्रः प्रतिपः, शीलवान्, उत्तमाचार्यः, राज्यं त्यक्त्वा पुनः गृहीत्वा, शान्तनुः तस्य उत्तराधिकारीः अभवत्। तस्मात्, तस्य राज्ये वर्षः नाभवत्। ततः, स शीघ्रं भूमौ वर्षं दातुम् आज्ञां ददौ। तदनन्तरं, शक्रस्य आज्ञया, विद्युत्प्रभवः मेघाः, दीप्ताः, अतिभीषणाः, आकाशं पूर्णम् अकुरुत। ततः, यज्ञेश्वरः अग्निः परमं तुष्टिं प्राप्तवान्। देवाः उचुः—“यत् ते प्रियं, तत् शीघ्रं वद। तव प्रसादात् तव कीर्ति भूमौ प्रसारितुं अर्हति।” “यः इह स्नानं विधिवत् करोति, स अग्निलोकं गच्छति। यः इह तिलदानं सम्यक् कुर्यात्, स पुण्यस्थले, मनसा एकाग्रः—” ततः, भगवतः अग्निदेवस्य यथापूर्वं कर्म पुनः प्रवृत्तम्। यः इदं प्रतिदिनं प्रातःकाले पठति, स परमं लभते। श्रवणमात्रेण अपि, दिवा-निशि कृतपापात् विमुक्तिः भवति। यत्र पुरुषः विधिवत् स्नानं करोति, तत्र ब्रह्महत्या पापात् विमुच्यते। एकदा इन्द्रसेनः नाम राजा, पृथिव्याः अधिपः, आसीत्; तस्य पत्नि पतिसंनिष्ठा, सदा अनुकूलभावा आसीत्। कालेन, स राजा स्वकुटुम्बसहितः मृत्युम् प्राप्तवान्। तं हत्वा, बहु धनं गृह्य, विजयी स्वगृहं गतः।