ययातिः महर्षिम् पृच्छति स्म – "कथं तत्रैव पुनः प्राप्तम्? अहं तत्त्वज्ञाने उत्सुकः अस्मि, महर्षे।" पुलस्त्यः प्रत्युवाच – "सर्वं जगत्, अन्नाभावेन पीडितम्, महतीं शङ्कां प्राप्नोत्। बहवः मृताः, अवशिष्टाः अपि मृतवत् भूमौ स्थिताः। यदा एतादृशी विपत्तिः मर्त्यलोकं अभ्यगच्छत्, राजन्, अन्नौषधीनां अभावात्, केवलं अस्थीनि अवशिष्टानि। तीव्रं क्षुधातृषाभ्याम् पीडितः कश्चन चाण्डालस्य गृहम् प्राप्नोत्। स तं गृहं नीत्वा, जलैः स्नापयामास।" "यद् भोज्याभोज्यं ज्ञात्वा, अग्निः, देवतेषु श्रेष्ठः, तदा – राजन् – चिन्तयामास। औषधीनां लोके विनाशे, इदानीं यथायोग्यं। अग्निः अविचार्य, 'अभोज्यं न खादामि; पृथिवीं परित्यजामि,' इति मनसि निश्चित्य, क्रोधेन पूर्णः, त्यक्तुम् उद्युक्तः। ततः अग्नेः आकस्मिकं लयेन, सर्वे यज्ञाः, अग्निष्टोमादयः, निष्क्रियाः अभवन्।" "तदनन्तरं, सर्वे देवगणाः महतीं शङ्कां प्राप्नुवन्। यदा अग्निना मर्त्याः परित्यक्ताः, तदा तैः पुरुषैः विनाशः प्राप्तः। अतः अग्निः अन्वेष्टव्यः – कुत्र सः अधुना स्थितः? तैः पृथिव्याम् अग्निः अन्वेष्टः। ततो श्रान्ताः देवाः अग्रतः शुकं दृष्टवन्तः। शुकः उवाच – 'महान् तेजस्वी अग्निः, होमकर्त्ता, लीनः; अहम् तं दृष्टवान्।' शुकः अग्निं दर्शयामास, क्रुद्धः तं शप्तवान्।" "अग्निः शमीवृक्षस्य, अश्वत्थस्य अन्तरम् प्रविष्टः। तेन उक्तम् – 'ते तव जिह्वा विपरीता भविष्यति।' पूज्यः अग्निः देवैः अप्राप्यः सञ्जातः। अत्र अग्निः जलप्रपातेषु, पर्वते च वसति। 'महतीं कठिनतां प्राप्त्वा, मृत्युपाशात् मुक्तः अस्मि, हे देवाः,' इति उक्तवान्। ततः मण्डूकं शप्त्वा, राजा उवाच – 'त्वं जिह्वाहीनः भविष्यसि।'" "तदनन्तरं, सर्वे देवगणाः जलात् उदभवन्। 'त्वं यदि नास्ति, सर्वं जगत् शीघ्रं विनश्येत्।' 'त्वं सर्वदेवानां मुखम्; त्वयि लोकाः स्थिताः। त्वया विना, वयं निश्चितं विनश्येम; अतः त्वं अस्मान् रक्षितुम् अर्हसि।' 'त्वं ब्रह्मा, त्वं महादेवः, त्वं विष्णुः, त्वं सूर्यः।' 'इन्द्राद्याः सर्वे देवाः त्वयि निर्भराः, यज्ञेश्वर। हे भगवन्, निर्दोषान् अस्मान् किमर्थं परित्यक्तुम् इच्छसि?'" "ततः तस्य नद्याः तीरस्थः, अग्निः एतद् वचनम् उवाच। 'एतस्मात् कारणात्, देवेशः मर्त्येषु वर्षं न ददाति। अतः पृथिवीं परित्यज्य, अस्मिन् नद्यां प्रविष्टः अस्मि।'" "तत्र देवापिः धर्मात्मा, क्षत्रियेषु विख्यातः। प्रतिपः तस्य पुत्रः, सदाचार्येषु श्रेष्ठः; स राज्यं परित्यज्य, शान्तनुः पुत्रः अभवत्। तस्मात् तस्य राज्ये वर्षः नाभवत्। स शीघ्रं पृथिव्यां वर्षाय आदेशम् दत्तवान्। ततः शक्रस्य आज्ञया, विद्युत्प्रभा मेघाः, दीप्ताः, अतिवीरा, आकाशं पूरयामासुः, राजन्।" "तदनन्तरं, यज्ञेश्वरः अग्निः परमं तुष्टिं प्राप्तवान्। देवाः ऊचुः – 'यद् तव प्रियं, तत् शीघ्रं वद।