नराणां ये गुरुं विश्वासघातं वा तस्करं कुर्वन्ति, तेषां यत्पापं जायते, तथा ब्राह्मणवधेन वा गवां वधेन यत्पापं सम्पद्यते, मित्रद्रोहेन च, गुरोः छलेन च यत्पापं, तानि सर्वाणि पापानि विविधानि स्मृतानि। योऽपि पादेन गावं स्पृशति, ब्राह्मणं वा वह्निं वा, स च पापं लभते। ये कूपवाटिकापुष्करिणीनाशनं कुर्वन्ति, ये च कृतघ्नाः, ये च सूचनां कुर्वन्ति, तेषां चापि पापं निर्दिष्टम्। ये मद्य-मांसासक्ताः, ये राजदूषणं कुर्वन्ति, ये वेदविक्रयं कुर्वन्ति, ये च दानं द्विजातिभ्यः प्रतिषेधन्ति, तेषां पापानि विविधानि सन्ति। ये विश्वस्तघातिनः, द्विजद्वेषिणः, परनिन्दायामासक्तात्मानः, तेषामपि पापं महद्भवति। ये रात्रौ दधि लाजांश्च भुञ्जते, पापकर्माणः सन्तः, ये वृन्ताकमूलकश्वेतलशुणं वा रक्तलशुणं वा खादन्ति, तेषां च दोषः निर्दिष्टः। एवं तेषु सर्वेषु पापेषु निश्चयं लब्ध्वा, स व्याघ्रः वाक्यमिदं उवाच—मया कपटेन स न मोहितः, इति न चिन्तनीयम्। ततः स व्याघ्रः कपिलां मातरं पुत्रनिष्णातां प्रेषयामास—गच्छ कपिले, स्वपुत्रं पश्य। सा माता स्वमातरं भ्रातरं बान्धवान् सखींश्च दृष्ट्वा, अश्रुपूर्णमुखी दुःखिता, गोकुलं प्रति प्रस्थितवती। सा भयविह्वला, शोकसागरे निमग्ना, कम्पमाना पुनः पुनः शीघ्रं स्वगोकुलं प्राप्तवती। तस्याः स्वरेण वत्सः मातरं विज्ञातवान्। अप्राकृतकाले आगमनं तस्याः तीव्रं भीषणं चासीत्। पुत्रः पप्रच्छ—कस्मात् त्वमेतस्मिन्नप्राकृतकाले समुपागता? सा मातोवाच—स्नेहात् त्वां द्रष्टुं प्राप्तास्मि; यथेष्टं कामं पूरय। एषा त्वया सह मम संगमः दुर्लभः, पुनर्न भविष्यति। मया व्याघ्राय रूपिणे प्राणो दातव्यः। अद्य व्याघ्रराजस्य सन्निधिं गन्तव्यम्। त्वया सह मम मरणं नूनं श्रेयस्करं, न संशयः। एकाकिन्याः मम मरणं त्वद्वियोगेऽपि अवश्यं कर्तव्यम्। मातृभक्तानां गतिर्नूनं मम भविष्यति। अथवा त्वं स्थास्यसि, मम व्रतानि तव सन्तु। मातरं विना जीवितं मम न प्रियं। न माता सदृशः रक्षकः, न च मातृगमनेन तुल्यः कश्चन पन्था। प्राणिनां मरणं नान्यद्भवति, सर्वेषां तदेकं। एषा तव माता अन्तिमं परमं वचनं वदामि। हे पुत्र, सदा वनं वस, जागरूकः सन्। लोभात् कदापि नापि दुष्टस्थले एकतृणमपि गृह्णीयाः। लोभेन मोहिताः जनाः सागरं, अरण्यं, रणं च प्रविशन्ति। त्रयः क्लेशाः जनं बाधन्ते—लोभः प्रमादः, अविश्वासः च। एवं सा माता पुत्रं स्नेहपूर्वकं उपदिश्य, तस्य हिताय श्रेष्ठं मार्गं दर्शयामास।