सा गौः, स्वगवां स्नेहेन गोष्ठे बद्धं वत्सं स्मरन्ती, क्षीरपानं कुर्वन्ती, स्वजनं चिन्तयन्ती च तिष्ठति। यथा मूढाः स्वप्रियदेवतां स्मरणेन पूजयन्ति, तथा सा अपि वत्सस्नेहेन तिष्ठति। तदा कपिला तस्य व्याघ्रस्य प्रति उवाच—"मम आत्मनः भीत्या न कदापि रुदामि। स हि वत्सः मम न तृणं भुक्तवान्, तेन दुःखेन संतप्ये। यदा पुत्रं पाययित्वा, स्वजनान् दृष्ट्वा च पृच्छेयम्, तदा मनः शान्तिं लभेत। त्वं तु मम पुनरागमनं वदसि, किन्तु अहं न विश्वसिमि। त्वं भीत्या एव एवं भाषसे; आत्मनः भीतिः हि सर्वेभ्यो भीतेभ्यः श्रेष्ठा। यदि श्रद्धा अस्ति, मां मुञ्च, पशुनाम् अधिपते। तदा निश्चित्य, अहम् अपि तं वत्सं विमोक्ष्ये, अथवा न। यदि पुनः न आगच्छेयम्, तेन पापेन अहं लिप्ये।" "यत् पापं गुरोः विश्वासघातिनां, यद्वा चौर्यं कुर्वतां जायते, ब्रह्मघ्नस्य गोघ्नस्य च यत् पापं, मित्रद्रोहे गुरुवञ्चने च यत् पापं, पादेन गावं ब्राह्मणं वह्निं वा स्पृशतः, कूपारामपुष्करविनाशिनः, कृतघ्नस्य च सूचकस्य च यत् पापं, सुरामांसप्रियाणां, राजदूषणिनां, वेदविक्रयिणां, द्विजदाननिवारकाणां, विश्वसघ्नानां, द्विजद्वेषिणां, परनिन्दायाम् आसक्तानां, निशि दध्यमोदकभक्षिणां, वर्ताकमूललशनभक्षिणां च—एतानि सर्वाणि पापानि यदि अहं प्रतिज्ञां न पालयेयम्, मम उपजायेरन्।" एवं निश्रित्य व्याघ्रः प्रहृष्टः सन्देहं विहाय वाक्यम् अवदत्—"मया न कदापि वञ्चिता भवसि। गच्छ कपिले, सुतं पश्य, मातृस्नेहेन युक्ते।" सा गौः, मातरं भ्रातरं मित्राणि बान्धवान् च दृष्ट्वा, अश्रुपूर्णमुखी, शोकातुरा, गोपुलं प्रति शीघ्रं प्रस्थितवती। सा कम्पमाना, भयाकुला, शोकसागरे निमग्ना, पुनः पुनः धावन्ती स्वगोकुलं प्राप्तवती। तस्याः स्वरं श्रुत्वा वत्सः मातरं सञ्ज्ञातवान्। असमये आगमनं तस्याः भीषणं घोरं च आसीत्। वत्सः अपृच्छत्—"कस्मात् त्वम् अस्मिन असमये आगता?" सा उवाच—"स्नेहेन तव आगता अस्मि; यथेष्टं कामं कुरु। एषा मातृसंयोगः विरलः, पुनरपि न भविष्यति। मम जीवितं व्याघ्राय दातव्यमस्ति, स हि कामरूपी। अद्य अहम् व्याघ्रराजस्य समीपं गन्तव्या। तव सह मरणं मे निःसन्देहं श्रेयस्करं; एकाकिनी अपि तव विना मरणीयास्मि।