न स्त्रीषु, न च भोगेषु, न च तुरगगजारोहणे तस्य तावन्मनः प्रवृत्तं यथा मृगयायाम्। स राजा, मृगयायाः प्रियः, एकदा, हे राजश्रेष्ठ, अर्बुदं वनं जगाम। तत्र सः सौम्यां मृगीं दृष्टवान् या स्वस्य शिशुं पयसा पातयन्ती तन्मात्र्यसक्तया स्थित्वा तस्मिन्नेव निमग्ना आसीत्। तदा स राजा बाणं सन्धानयन् तां निरीक्ष्य, सा मृगी कोपेन दग्धा राजानमिदं वाक्यमुवाच— "शयाना, संगता, शिशुं पाययन्ती, व्याधिना पीडिता वा, अद्य, हे नृपाधम, मम सर्वथा मृत्युर्निष्पन्नः। त्वया, हे पृथिवीश्वर, अधर्मेण मया वधः कृतः।" राजा तस्याः मृग्याः प्राणान्तिकायाः शमं कर्तुमिच्छन्, "अज्ञानात् क्रूरभावेन च त्वां हत्वा, हे सौम्ये, पापं मया कृतम्," इति शोकाकुलः सान्त्वयामास। तया सह संवादात्, त्वं पुनः स्वभावतः गव्याः रूपं प्राप्स्यसि इति उक्त्वा सा मृगी राजसन्निधौ प्राणान् त्यक्तवती। तदा स राजा तस्याः मरणदुःखेन क्रोधवशात् विकटमुखः अभवत्, कोपेन स्वमिव सैन्यमपि भक्षयामास। ततः शेषाः सैनिका, भग्नमनसः, तद्वृत्तान्तं चत्वरेषु त्रिमार्गेषु च निवेदयामासुः। तं वृत्तान्तं श्रुत्वा तस्य पुत्रः, पराक्रमशाली, तत्र समागतः। कालेन तस्मिन्वंशे, हे राजश्रेष्ठ, एका गव्या, तृणलोलुपया, स्वसङ्घात् पृथक् जाता। सा गव्या, या नित्यं अकृत्तच्छदं तृणं खादति, तत्र तृणस्य लोभेन व्यपकृष्य अभवत्। तत्रैव तया गव्यया समीपे, दंष्ट्राकुटिलमुखः सिंहः आगतः। सा गव्या, स्वस्य वत्सं गोष्ठे बद्धं, पयः पिबन्तं स्मृत्वा, चिन्तायामगात्। मूढजनानां मध्ये केचन स्मरणाय प्रियं देवतामर्चन्ति। तदा कपिलः उवाच— "मम जीवितभीत्या, हे सिंह, अहं न रोदिमि। मम वत्सः तृणं न खादितवान्, तेन दुःखितास्मि। पुत्रं पाययित्वा, स्वजनं दृष्ट्वा पृष्ट्वा च, ततः अहं तव समीपं आगमिष्यामि। त्वं तस्य प्रतिपत्तिं वदसि, अहं तु न विश्वसिमि। त्वं भीत्या मां वदसि; न जीवितभीतिसमा अन्याभीः अस्ति। यदि त्वं श्रद्धासि, मां मुञ्च, हे मृगराज। तदा निश्चयं प्राप्य, तं मुञ्चामि वा, न वा। यदि पुनः न प्रतिनिवर्ते, तदा तेन पापेन लिप्ये।" "यत्पापं गुरुद्रोहे चौर्ये च जायते, यच्च ब्रह्मवधे गवां वधे च, यच्च मित्रद्रोहे गुरुवञ्चने च, यश्च पादेन गां स्पृशति ब्राह्मणं वह्निं वा, यश्च कूपारामपुष्कराणि नाशयति, यच्च कृतघ्नस्य, यच्च चोरस्य, यच्च सुरापानमांसभक्ष्यस्य, यच्च राजदूषणस्य, यच्च वेदविक्रये, यश्च दानं द्विजातिभ्यः निरोद्धि, तानि सर्वाणि पापानि मयि पतन्ति यदि पुनः न प्रतिनिवर्ते।" एवं सा गव्या सिंहाय प्रतिज्ञां कृत्वा, स्वस्य पुत्रं पाययितुं, स्वजनं द्रष्टुं, तृणं खादयितुं च पुनरागमनं प्रतिज्ञाय, धर्मपालनस्य महानुदाहरणं प्रदर्शयामास।