धनुष्कोटिभिः शरैश्च समन्विताः सर्व एव यमदूतसदृशाः सन्तः, वयम् अस्मिन्नेव तीर्थे, जलाश्रमे, मृगसंघेन सह सम्प्राप्ताः, क्षुत्पिपासया विशेषेण क्लान्ताः स्म। अस्य पुण्यस्थलस्य प्रभावात्सर्वं निःसंशयं सत्यमेव। तत्र स्नात्वा, राजन्, त्वरितमेव सिद्धिं प्राप्नोति जनः। तदा, राजेन्द्र, इन्द्रः अपि पापहरं तं पुण्यदेशं दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्। अद्यापि नराधिप, विवेकेन संपन्नाः जनाः तत्राष्टमीदिने यान्ति। ते तत्र श्राद्धदानादिभ्यः पितृकृत्यस्य सम्पूर्णं फलं लभन्ते। एवं 'मनुष्यतीर्थस्य प्रभाववर्णन' नामाष्टाविंशोऽध्यायः समाप्यते, सप्तमस्य प्रभासखण्डस्य तृतीय अर्बुदखण्डे, श्रीस्कन्दमहापुराणेऽष्ट्येकसहस्रसंख्यायां श्लोकसंहितायाम्। यत्र यत्र पुरुषः सम्यग् स्नानं करोति, स सर्वपापैः विमुक्तो भवति। किल किल, पूर्वं सुप्रभ इति नाम राजा बभूव, रिपुवीरविनाशनः। न स्त्रीषु, न भोगेषु, नाश्वगजारोहणे तस्य प्रवृत्तिः, किन्तु कदाचित्, राजश्रेष्ठ, सः मृगयायाः प्रियः सन् अर्बुदं जगाम। तत्र सः सौम्यां मृगीं दृष्टवान्, या स्वीयं शिशुं पाययन्ती स्नेहेन तस्य दुग्धे आसक्ता आसीत्। तदा, नृपतेः बाणमुत्क्षिप्य स्थितस्य दर्शनात्, सा मृगी क्रोधेन दग्धा नृपतेः प्रति वाक्यमब्रवीत्। "शयाना वा संगतिः, पाययन्ती वा, व्याधिना पीडिता वा—अद्य, नृपाप, सर्वथा मम मृत्युर्दिनमिदं जातम्। त्वया चान्यायेन हता अहम्, भूमिपते।" ततः स राजा तस्याः प्राणानां संकुचितावस्थायां तां मृगीं प्राश्रयद्, ताम् उपशमयितुम् अर्हन्। "अज्ञानाद् क्रूरतया च त्वां हत्वा, सौम्ये, अहं पापी," इति सः शोकदग्धोऽब्रवीत्। तया सह संवादान्मूलं त्वं पुनः स्वभावतः गवां स्वरूपं प्राप्स्यसि। इत्युक्त्वा सा मृगी राजानं प्रति प्राणान् त्यक्तवती। ततो राजा सः साक्षात् उग्रमुखः अभवत्; क्रोधवशात् स्वसैन्यमेव भक्षयामास। ततः, राजन्, ये शेषाः सैनिकाः तेन निहताः, ते दुःखार्ताः, नगरचत्वरेषु त्रिमार्गेषु च तद्वृत्तान्तं न्यवेदयन्। तद्वचनं श्रुत्वा तस्य पुत्रो महावीर्यवान् अभवत्। कालेन किञ्चिदतीते, राजश्रेष्ठ, तस्मिन्नेव वंशे, एका गौः तृणलोलुपतया स्वसंगात् पृथक् अभूत्। सा नृपते, या नित्यं अकृत्तृणं खादति, तत्र तृणं यच्छिन्नं न खादति। तत्रैकस्मिन्काले व्याघ्रः तां समीपमुपेत्य, तीक्ष्णदंष्ट्रायुक्तमुखः अभवत्। सा गुञ्जारमाणा, स्वगृह्ये बध्धं वत्सं स्मृत्वा, यः दुग्धं पिबति, दुःखिता अभवत्। मूढेषु केचन प्रियं देवतां स्मरणाय पूजयन्ति। कपिलः अवदत्—"मम प्राणभयात्, व्याघ्र, न कदापि रुदामि। स मम वत्सः तृणं न खादितवान्; तेन दुःखिता अस्मि। स्वपुत्रं पाययित्वा, स्वजनं दृष्ट्वा पृष्ट्वा च, तदा तव वाक्यं शृणोमि। त्वं तस्य प्रत्यागमनमुक्त्वा मां मोचयसि, अहं न विश्वसिमि। त्वं भयात् एवमुक्त्वा, प्राणभयात् तुल्यं किञ्चिदस्ति न। यदि श्रद्धा अस्ति, मां मुञ्च, पशुपते। तदा निश्चित्य, अहं तं मुञ्चामि—वा न वा। यदि पुनः न प्रतिनिवर्ते, तेन पापेन लिप्ये।" एवं पुण्यतीर्थस्य प्रभावः, मृगस्य दुःखकथा, राज्ञः अपराधः, गवां व्याघ्राद्भयं च, स्कन्दपुराणे वर्णितम्।