मङ्किः वैराग्यं प्राप्त्वा ग्रामं परित्यज्य वनं गतवान्। तत्र स त्रिः स्नानं प्रतिदिनं कृत्वा उत्तमां गायत्रीं जपितवान्। तस्मिन्नेव काले तेन पन्था शङ्करः अगच्छत्। तं सहसा महात्मा पिण्डारः दृष्टवान्। स ब्राह्मणं प्रार्थयामास—“मम दृष्टिः व्यर्था न भवतु, वरं देहि।” पुनः स प्राह—“यद् अहं याचामि तत् कुरु, भगवन्; मम हृदि अन्यत् किञ्चिद् नास्ति।” तदा पिण्डारकः तीरथः मम नाम्ना प्रसिद्धः भवतु इति प्रार्थितवान्। ततः शङ्करः उक्तवान्—“एष तीरथः पिण्डारकः नाम्ना पवित्रः भविष्यति। हे विद्वन्, महान्यष्टम्यां अहं अत्र स्थित्वा तत्र आगच्छन्तः परमं स्थानं यत्र अहं नित्यं तिष्ठामि, प्राप्नुवन्ति।” तत्र मङ्किः पिण्डारकः इति प्रसिद्धः अहर्निशं तपः अचरत्। कालान्तरे स देहं त्यक्त्वा दिवं गतवान्। अतः यः कश्चित् अत्र स्नानं मन्त्रेण यत्नेन कुर्यात्, स पुण्यं लभेत्। विशेषतः महान्यष्टम्यां गोदानं कर्तव्यम्। इत्येव अर्बुदखण्डस्य तृतीयभागे सप्तमे प्राभासे अस्य एकोन्याशीतिसहस्रश्लोकस्कन्दमहापुराणे पञ्चविंशतितमोऽध्यायः ‘पिण्डारकतीर्थमाहात्म्यं’ समाप्तः। ततः कणखलाख्यः पर्वतः पापनाशनः अस्ति। हे राजन्, तत्र कदाचित् अद्भुतं घटितम्। सूर्यग्रहणे राजा कणखलतीर्थे स्नातुम् अगच्छत्। तत्र राज्ञः प्रमादात् महद् हिरण्यम् जलं प्रविष्टम्। स्नानं कृत्वा स दुःखी गृहं प्रत्यागच्छत्। पुनः सूर्यग्रहणे स्नानाय तत्र गच्छन् हिरण्यम् न प्राप्तवान्। हे राजाधिराज, अत्र न किञ्चित् नष्टं भवति—न लोके, न परत्र। प्राचीनं हिरण्यम् अत्र कोटिगुणं जातम्। अतः तत्र मापनं जातम्, अमापनं च; यत्नेन श्राद्धं कर्तव्यम्, विशेषतः हिरण्येन। ब्राह्मणान् दातव्यं, तस्य मापनं नास्ति। एतद् श्रुत्वा वाक्देवी दिवः उत्पन्ना। तदा राजा तुष्टः सत्त्वेन, पवित्रं महादानं पितृभ्यः देवभ्यश्च दत्तवान्। तस्य दानस्य प्रभावात् स राजा—यः कश्चित् सूर्यगते श्राद्धं तत्र कुर्यात्—स्नानात् ऋषयः, देवाः, महाभुजङ्गाः तुष्टिं यान्ति। अतः यत्नेन तत्र स्नानं कर्तव्यम्। इत्येव अर्बुदखण्डस्य तृतीयभागे सप्तमे प्राभासे अस्य एकोन्याशीतिसहस्रश्लोकस्कन्दमहापुराणे षड्विंशतितमोऽध्यायः ‘कणखलतीर्थमाहात्म्यं’ समाप्तः। यत्र पुरा महाविष्णुः चक्रं मोक्तवान्। दानवान् संग्रामे हत्वा स शुद्धस्रोतसि स्नानं कृतवान्। तत्र यः कश्चित् हरिसुप्त्युत्थाने श्राद्धं कुर्यात्—स पुण्यं लभेत्। इत्येव अर्बुदखण्डस्य तृतीयभागे सप्तमे प्राभासे अस्य एकोन्याशीतिसहस्रश्लोकस्कन्दमहापुराणे सप्तविंशतितमोऽध्यायः ‘चक्रतीर्थमाहात्म्यं’ समाप्तः। यत्र यः पुरुषः यथावत् स्नानं कुर्यात्, स सर्वदा मानवत्वं प्राप्नोति। बहूनि पापानि कृतानि अपि, पशुत्वं न प्राप्नोति। मृगगणः सर्वतः व्याघ्रैः घेरितः, तत्र स्नानात् तत्क्षणं मानवत्वं प्राप्तवान्, पूर्वजन्मस्मृतिं च।