चन्द्र, तव कृते, गयायां पितृकर्मणः फलसमत्वं प्राप्यते। चन्द्रः अपि दक्षस्य पत्नीनां सर्वासां रमणं प्राप्तवान्। तत्र तीरथे, यत्र द्विजातिभिः पिण्डोदकदानं तपः कृतं, पुरा पिण्डोदकः नाम ब्राह्मणः आसीत्। स राजा, जाड्येन वेदाध्ययनं कर्तुं असमर्थः अभवत्। तस्मिन्नेव स्थले समये च सरस्वती देवी स्वयम् प्रकटिता। तया ब्राह्मणः, क्लान्तः वैराग्ययुक्तः दृष्टः। सा पप्रच्छ—“किम् अतिसंविग्नः त्वं? किम् अत्र आगतः?” स ब्राह्मणः उवाच—“विद्याहीनः अहं, भगवति, मृत्युम् इच्छामि। देवी सरस्वती मम जिह्वाग्रे न वर्तते; मूकावस्थायाम् जीवितात् मृत्युरेव मे श्रेयः।” सा देवी उवाच—“त्रयोदशी-रात्रौ, सुखदायिनी रात्रौ, अहम् अत्र वासं करिष्यामि।” तदनन्तरं सा ब्राह्मणं उवाच—“एतत् तीर्थं, शुभस्मिते, तव नाम्ना प्रसिद्धं भवतु।” एवं, तस्मिन्नेव तीर्थे तस्य नाम्ना प्रसिद्धि प्राप्ता। यः त्रयोदशी-रात्रौ सन्ध्यायां स्नानं करिष्यति, स धन्यः। “द्विजश्रेष्ठ, मम सन्निधि अत्र सदा भविष्यति।” इति उक्त्वा, देवी तत्रैव अदृश्यता, तस्य तीर्थस्य प्रभावात् सर्वैः जनैः विस्मिता। एवं एकविंशतितमोऽध्यायः, “पिण्डोदकतीर्थमाहात्म्यं” नाम, अर्बुदखण्डे, सप्तमे प्रभार्साख्ये स्कन्दमहापुराणस्य एकाशीतिसहस्रश्लोकान्तर्गतः समाप्तः। सा देवी लोकानां सर्वकामान् अस्मिन् लोके च परत्र च ददाति। सा सर्वव्यापिनी शक्तिः यस्याः विश्वं सर्वं व्याप्यते। पुरा देवयुगे कालिङ्गः नाम दानवः राजा आसीत्। तेन त्रैलोक्यं चराचरं व्याप्य, सर्वैः देवैः सह ब्रह्मलोकं प्राप्तम्। तेन दानवेन देवाः मानवाः च सर्वे भीताः अभवन्। वसवः, मरुतः, साध्याः, विश्वदेवाः, दिव्यर्षयः—ते सर्वे दानवाः यज्ञांशान् अपि उपयुज्यन्त। अद्यापि तद् यद् देवात् हृतं, त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्। भीत्या, ते अदृश्याः सञ्जाताः तत्रैव स्थिताः। केचित् एकाहारिणः, केचित् उपवासिनः, अन्ये वायुभक्षः। अन्ये घोरं तपः कृत्वा कष्टं सहन्ते। केचित् जपहवनपरायणाः, अन्ये ध्याननिष्ठाः। सर्वे स्वार्थसिद्धये परां शक्तिं देवीं उपास्य, कर्मबन्धनात् मोक्षं प्राप्तवन्तः। ततः, राजश्रेष्ठ, सहस्रवर्षे पूर्णे, पूर्वं धूमाकृतिर्भयङ्करी रूपा जाता; तां दृष्ट्वा देवाः अञ्जलिपुटैः स्तुतिं कृतवन्तः। “नमस्ते सर्वव्यापिनी देवि, नमस्ते सर्वपूजिता। नमस्ते पराशक्तिः, नमः पुनः ब्रह्मस्रोतसे। नमस्ते पद्मलोचने, नमः पुनः जगन्मातः। स्वस्वरूपस्थिता त्वं संसारचिह्नं अपि। त्वं वृद्धिः, मार्गः, कर्ता; त्वं शची, लक्ष्मी, पार्वती। यद् यद् अस्ति त्रैलोक्ये सत् रूपेण, हे देवदेवि, तद् सर्वं त्वम्। यथा काष्ठं अग्निना, वस्त्रं सूत्रेण।” ततः सा देवी, “वाञ्छितं वरं शीघ्रं वृणु, देवश्रेष्ठ,” इति उक्तवती।