तदा चन्द्रः लज्जया पूर्णः तं प्रति उत्तरं दत्तवान्। ततः दक्षः गत्वा, चन्द्रः पुनः रोहिण्या सह संलग्नः अभवत्। पुनः सर्वाः कन्याः, अत्यन्तदुःखिताः, दक्षं गत्वा वाक्यम् ऊचुः—“दुःखेन दुःखिता वयं निश्चितं मरणं यास्यामः। हे चन्द्र, यत् मम वचनं न शृणोषि, तेन त्वया दोषः कृतः। अतः क्षयेन क्षीणः भविष्यसि, नात्र संशयः।” तेन क्षयार्तः चन्द्रः प्रतिदिनं क्षीयमानः अभवत्। चन्द्रः तस्य भीषणस्य शापस्य समीपं किं कर्तव्यम् इति चिन्तयन्, पर्वतम् अर्बुदं गतवान्। तत्र दशसहस्रवर्षाणि यावत् तपः कृत्वा, महादेवः तेन तुष्टः अभवत्। “हे चन्द्र, यद्यपि दुष्प्राप्यं, तव वरं दास्यामि,” इति महादेवः उक्तवान्। चन्द्रः प्रार्थितवान्—“हे लोकनाथ, मम देहः क्षयेन पीडितः अस्ति।” महादेवः उक्तवान्—“तस्य महात्मनः शापः न प्रतिषेधितुं शक्यते। अतः मम आज्ञया सर्वाः कन्याः समं सेवितव्याः। हे चन्द्र, कृष्णपक्षे त्वं क्षीयसे, शुक्लपक्षे वर्धसे।” महादेवः उक्तवान्—“यः भक्त्या अत्र स्नानं करिष्यति, सः परमं पदं अवाप्स्यति। पिण्डदानं कृत्वा, हे देवाधिदेव, पितरः स्वर्गं यास्यन्ति। यत् तव तेजः अत्र शुद्धवारिणि तीर्थे प्राप्तम्, अतः एतत् प्रसिद्धं प्रभासतीर्थं इति ख्यातं भविष्यति। ये जनाः अत्र स्नानं करिष्यन्ति, ते परमं पदं प्राप्स्यन्ति। हे चन्द्र, तेषां पुण्यं गयायां पितृकर्मणः तुल्यं भविष्यति।” ततः चन्द्रः दक्षस्य सर्वाः पत्न्यः उपभुक्तवान्। तत्र तीर्थे, यत्र द्विजैः पिण्डोदकं जलं च दत्तं तपः कृतम्। पुरा, हे विप्र, पिण्डोदकः नाम ब्राह्मणः आसीत्। सः मन्दबुद्धित्वेन अध्ययनं कर्तुं न शक्तः आसीत्, हे राजन्। तस्मिन्नेव काले तस्मिन्नेव स्थले, सरस्वती देवी स्वयम् प्रकटिता। तं ब्राह्मणं श्रान्तं वैराग्यपूर्णं दृष्ट्वा, देवी पप्रच्छ—“किं तव हृदयेन नन्दनं नास्ति? किं अत्र आगतः असि?” सः उक्तवान्—“ज्ञानविहीनः अहं, हे शुभे, मरणं इच्छामि। देवी सरस्वती मम जिह्वाग्रे न वर्तते; मूकः सन् जीवितं मृत्युः श्रेयः।” देवी उक्तवती—“सुखदायिनी त्रयोदशी रात्रौ, हे द्विज, अत्र वासं करिष्यामि। एतत् तीर्थं मम नाम्ना प्रसिद्धं भवतु, हे शुद्धस्मिते।” तथा तस्य नाम्ना तीर्थं प्रसिद्धं भविष्यति। यः त्रयोदशी रात्रौ संधौ अत्र स्नानं करिष्यति—अत्र, हे श्रेष्ठद्विज, मम सन्निधिः नित्यं भविष्यति। एवं उक्त्वा देवी तत्रैव अन्तर्धानं गता, तस्य तीर्थस्य प्रभावेन सर्वे जनाः विस्मिताः अभवन्। एवं एकविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः—‘पिण्डोदकतीर्थमाहात्म्यं’ नामकः, अर्बुदखण्डे, सप्तमे प्रभासे, स्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायाम्। सा देवी लोकानां सर्वकामान् ददाति, इह लोके परत्र च। सा सर्वव्यापिनी शक्तिः, यया सर्वं विश्वं पूर्णम्। पुरा, देवयुगे, कलीङ्गः नाम दैत्यराजा आसीत्।