शृणु राजन्, यद् अद्भुतं तत्र पुरातने काले समजायत। सर्वे ते, स्पर्धायाः क्रीडायाः च हेतुना, समागम्य बहुलीभूताः अभवन्। यः ब्राह्मणः अनन्तरं आगच्छति, सः श्वा भविष्यति। एवं परस्परं प्रतिस्पर्ध्य, ते सर्वे अर्बुदगिरिं प्रमत्ताः आगच्छन्। तत्र सर्वे तपस्विनः शान्ताः वेदविद्यायाम् अभिज्ञाः च आसन्। तदा महाशिवः, परमदयया भक्त्या च पूर्णः, तत्र प्रादुरभवत्। तस्मिन्नेव क्षणे, सर्वैः महेश्वरः दृष्टः। ततः सर्वे ऋषयः, महेश्वरं एकत्र दृष्ट्वा, भक्त्या वेदसूक्तैः स्तोतुम् आरभन्त। श्रीमहादेवः उवाच— "अहं तुष्टः अस्मि, ऋषयः, युष्माकं परमश्रद्धया।" "यः भगवतः सहस्रदर्शनेन परमफलम् उत्पद्यते।" "यः एतद् दर्शनं प्राप्नोति, तीर्थस्नानस्य पुण्यं लभते।" "एकं लिंगं, कोटिलिंगैः निर्मितं, स्थापितव्यं वृषध्वज।" "यस्य दर्शनात्, जनाः कोटिलिंगस्य फलम् प्राप्नुवन्ति।" तदा सहसा, महागिरिं विदार्य, लिंगम् उदतिष्ठत्। तस्मिन्नेव क्षणे, अशरीरवाणी अभवत्— "यः एतत् लिंगं माघकृष्णचतुर्दश्यां पूजयति—" "सर्वं फलम् तस्य कोटिगुणं भविष्यति।" "तस्य फलम् कोटिगुणं, गयायां श्राद्धदानस्य समम् भविष्यति।" ततः सर्वे ऋषयः, गन्धैः धूपैः च लेपैः च, तं लिंगं परमश्रद्धया पूजयामासुः, हे राजन्। एतत् तीर्थं सर्वपापानि नाशयति, रूपसौन्दर्यं च ददाति। तत्र पुरातने काले, अप्सरा रूपेण प्रसिद्धा वपुः नाम्ना आसीत्। एकदा, अभीरी स्त्री, विकृतवदना, तत्र अर्बुदगिरिं फलार्थं विचरन्ती आसीत्। सा दिव्यहारवस्त्रैः भूषिता दिव्याङ्गी अभवत्। तस्य शक्त्या, हे महराजन्, सा रूपपरिवर्तिता अभवत्। क्रीडायै, गिरेः शिखरे, कश्चन तां दृष्टवान्, सौम्यदृष्टिं युक्ताम्। "देवी वा, नागकन्या वा, सिद्धा वा, विद्याधरी वा?" इत्यस्य चिन्ता अभवत्। "मम मनः त्वया हृतम्, सुश्रोणि, कमललोचन!" इत्युक्त्वा। सा फलार्थं आगता, पर्वतस्रोतसि पतिता। स्नानानन्तरम्, सा स्वयम् शुभं रूपम् प्राप्तवती। "सर्वे देवाः मम वशे, किं मम अभिलाषः शेषः?" इत्युक्त्वा। तदा सः, कामरहितः, तां तन्वीं सम्बोधितवान्। "तव विनयेन तुष्टः, तव उत्तमं वरं दास्यामि।" "यः अत्र भक्त्या स्नानं करोति, सर्वदेवानां प्रियं लभते।" "ते रूपवान् भविष्यन्ति, यत् रूपं देवाः अपि दुर्लभं।" तया सह, सः दिव्यरथेन स्वर्गं गतः। हे राजश्रेष्ठ, सा तं रूपम् प्राप्तवती, अतः— माघशुक्लतृतीयायाम्, देवाः तत्र तडागे स्नानं कुर्वन्ति।