पुलस्त्यः उवाच— तस्यां स्थितौ ब्राह्मणः तद् अद्भुतं दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्, स च तं वृषध्वजं साक्षात् विज्ञाय हृदि तिष्ठति इति निश्चितवान्। स ब्राह्मणः उवाच— नूनं त्वां विज्ञातवान् अस्मि, एषा बुद्धिः मम हृदयस्थिता। एषा शक्तिः या मया दृष्टा, न अन्यस्य कस्यचित्, केवलं तव एव। अतः त्वं नृत्ये अतिशयेन समृद्धः, शुभं ते, वरं वृणीष्व। तव प्रसादेन, ये जनाः राजसूयाश्वमेधयोः फलम् इच्छन्ति, ते तत् लप्स्यन्ते। ते च जरामरणवर्जितं परमं पदं प्राप्स्यन्ति। अत्र प्रसिद्धे गङ्गासरस्वत्योः संगमे, ये स्वशक्त्या सुवर्णं श्रेष्ठेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः ददति, ते परमफलम् प्राप्स्यन्ति। एवं उक्त्वा, राजन्, देवदेवः महेश्वरः तत्रैव अन्तर्धानं जगाम। यस्य दर्शनात् मानवः सत्यं परमसिद्धिं प्राप्नोति, तस्य अद्भुतं चरितं शृणु, राजन्, यत् तत्र पुरा अभवत्। सर्वे ते, परस्परं स्पर्धया क्रीडया च, समागताः। ये ब्राह्मणाः अनन्तरं आगमिष्यन्ति, ते श्वा भविष्यन्ति। एवं परस्परं स्पर्धन्तः, ते सर्वे अर्बुदं पर्वतम् अगच्छन्, अविहितचित्ताः। सर्वे तपस्विनः शान्ताः, वेदविद्यायाः पारगाः आसन्। तत्रैव परमकारुण्यभक्तिपरिपूर्णः महादेवः प्रकटितः। तस्मिन्नेव क्षणे, सर्वैः महेश्वरः दृष्टः। तदा सर्वे मुनयः, एकत्रित्य, महेश्वरं दृष्ट्वा, वेदस्तोत्रैः तं समर्चयन्। श्रीमहादेवः उवाच— अहं तुष्टः अस्मि, मुनयः, भवतां परमश्रद्धया। भगवतः समदर्शनात् परमं फलम् उत्पद्यताम्। ये जनाः एतत् दर्शनं प्राप्स्यन्ति, ते पुण्यतीर्थफलं लप्स्यन्ति। एकं लिङ्गं, कोटिलिङ्गरूपेण, स्थाप्यताम्, हे वृषध्वज। यस्य दर्शनात् जनाः कोटिलिङ्गफलम् आप्नुवन्ति। सहसा, महतीं पर्वतां विदार्य, लिङ्गम् उत्पन्नम्। तस्मिन् क्षणे, दिव्यः निर्गतः शब्दः श्रुतः— यो जनः माघकृष्णचतुर्दश्यां एतत् पूजयेत्, तस्य फलम् कोटिगुणं भविष्यति। गयायां श्राद्धदानस्य समं फलम् तस्य कोटिगुणं भविष्यति। तदा सर्वे मुनयः, गन्धधूपचन्दनैः, परमश्रद्धया तल्लिङ्गं पूजयामासुः। एतत् लिङ्गं सर्वपापानि निवारयति, रूपसौन्दर्यं च ददाति। तत्र पुरा एकः विख्यातः अप्सरसां गणः आसीत्, या नाम वपुः। कदाचित् एकदा, एका आभीर्यः स्त्री, विकलाङ्गा विकृतमुखी च आसीत्। सा एकदा अर्बुदपर्वते फलार्थं विचरन्ती, दिव्यैः माल्यवस्त्रैः भूषिता, दिव्याङ्गी अभवत्। एषः तीर्थस्य प्रभावः, राजन्, ताम् रूपवतीं चकार। क्रीडार्थं, पर्वतस्य शिखरस्थः कश्चन तां सुन्दरदृष्टिं दृष्ट्वा, चिन्तयामास— एषा किं देवता, नागकन्या, सिद्धा, वा विद्याधरी? त्वया, सुकेशि, कमललोचने, मम मनः अपहृतम्।