यदा तस्मिन्काले भूमौ नृपाः परस्परं संग्रामं कृतवन्तः, तदा घोरः कलियुगः चतुर्थः प्रववृते। तस्मिन्काले विष्णुः कृष्णवर्णः जातः, पापस्य च प्रवृद्धिः अभवत्। नृपाः धनलुब्धाः, शतानि कामानां मोहानां च युक्ताः अभवन्। गावः अल्पं क्षीरं ददति स्म, द्विजातयः च सत्यहीनाः अभवन्। तथैव कलियुगे दुष्टजनाः अपि सत्यरहिताः स्युः। द्वादशे वर्षे स्त्रियः गर्भिण्यः भवन्ति। सर्वे वर्णाश्रमाः च अविवेकिनः भवन्ति, न कोऽपि भेदः तत्र दृश्यते। तत्र तीर्थानि निष्प्रयोजनानि, यवनैः सम्पूर्णतया मलिनानि भवन्ति। एवं श्रुत्वा, ते सर्वे ब्रह्माणं, अजजननं, इदं वचनं ऊचुः— "देवेश, कथय कं देशं यत्र वयं नित्यं वसेम।" तस्मात् सर्वैः तीर्थैः देवालयैः च सह तत्र गन्तव्यम्। यः कश्चित् महापापं कृतवान् अपि, यदि अर्बुदं पश्यति, सः शुद्धिं लभते इति। अतः सर्वाणि तीर्थानि कलियुगे अर्बुदगिरिं प्राप्य, कलिभयात् तत्र स्थितानि। कुरुक्षेत्रं, प्रभासं, ब्रह्मावर्तं च, सर्वे अर्बुदनाम्नि पर्वते निवासं कृतवन्तः। तत्र शान्ताः जनाः परमार्थं प्राप्स्यन्ति। शृणु, विप्र, तत्र प्राचीनकाले अद्भुतं कृत्यम् अभवत्। तत्र कश्चन धर्मात्मा कामक्रोधविवर्जितः पुरुषः तपः अकरोत्। तत्र तस्य पित्तं पतितम्, तत् रक्तवर्णेन प्रकाशमानम् अभवत्। सः आत्मनं सिद्धमिति ज्ञात्वा नृत्यं कर्तुं आरब्धवान्। तस्मिन्काले सागराः अपि कम्पिताः अभवन्। राजश्रेष्ठ, तस्य नृत्यतः सर्वे लोका: कम्पिताः अभवन्। तदा सर्वे देवगणाः कामनाशनं शंभुं गच्छन्। तदा द्विजश्रेष्ठरूपेण शंभुना सः पुरुषः सम्बोधितः। सः अवदत्— "मम रक्तात् पित्तं उत्पन्नं, महद् बलं लब्धम्। अतः, द्विज, हर्षेण अहं नृत्यं करोमि।" सः स्वाङ्गुष्ठं स्वयम् अङ्गुल्या ताडयामास। तदा मन्कणकाय अवदत्— "ब्राह्मण, पश्य मम हस्तम्।" पुलस्त्य उवाच— तद् दृष्ट्वा ब्राह्मणः विस्मितः अभवत्, सः तं वृषध्वजं शिवं विज्ञाय, हृदि तं चिन्तयामास। सः अवदत्— "नूनं त्वां विज्ञातवान्, एषा शक्ति त्वदन्या नास्ति।" शंभुः अवदत्— "वरं वृणीष्व, शुभं ते, त्वं नृत्ये अतीव उत्तमः।" मन्कणकः अवदत्— "तव प्रसादात् अत्र ये, राजसूयाश्वमेधयोः फलम् प्राप्स्यन्ति।" शिवः अवदत्— "ते जरामरणविनिर्मुक्ताः परमं पदं प्राप्स्यन्ति। अत्र गङ्गासरस्वत्योः प्रसिद्धे संगमे, यः यथाशक्ति सुवर्णं ब्राह्मणश्रेष्ठेभ्यः ददाति, सः महाफलम् लभते।" एवं उक्त्वा, राजन्, देवदेवः महेश्वरः तत्र अन्तर्धानं गतः। येन दर्शनमात्रेण नरः परमसिद्धिं प्राप्नोति— तस्यैव कथा एषा।