नारदः, शौनकः, हारितः, देवलश्च—एते तथा अन्ये बहवः देवव्रतानुष्ठाननिरताः ऋषयः तत्र समागताः। केचन विविधैः पूजाविधिभिः यथायोग्यं देवताः सम्पूजयन्ति, अपरे तु एकाग्रचित्ताः स्तोत्रपाठनं कुर्वन्ति। अपरे हविर्दानं यथाविधि समर्पयन्ति, अन्ये तु स्तुतिपाठनं कुर्वन्ति। तेषां सर्वेषां महती जिज्ञासा समुत्पन्ना, ततो वचनमिदं ऊचुः— ते मुनयः ऊचुः—“किं कारणं, राजेन्द्र, त्वं सदा प्रदक्षिणाव्रते एव प्रवृत्तः असि? लिङ्गस्य समक्षं न तु त्वया सुखदं जलं विपुलं समर्प्यते। भूमिपते, त्वं चान्यदानेषु अपि समर्थः असि, तर्हि किमर्थं केवलं प्रदक्षिणां करोति?” तदा स राजा वेणुः प्रत्युवाच—“मम पूर्वदेहे यदभवत् तत्सर्वं सत्यं विशेषतः। अस्मिन्नेव प्रासादे, पूर्वकाले, अहं शुकः—शुकवेषे—वासमकरवम्। तदा भगवत्कृपया, पूर्वजन्मस्मृत्या सह अहं जातः। अद्य तु भगवत्कृपया किं फलं प्राप्स्यामि न जानामि।” पुलस्त्यः उवाच—एवं वेणुवचनं श्रुत्वा, नियमपरायणाः ते सर्वे मुनयः तत्रैव प्रदक्षिणां चक्रुः। स पुण्यश्लोकः राजा वेणुः अपि शम्भोः प्रसादात् तत्रैव स्थितवान्। तत्र अद्यापि त्रिनेत्रस्यानुरूपाः शिलाः दृश्यन्ते। तस्य पश्चिमदिशि पिनाकिनः लिङ्गमस्ति। प्राचीनकाले तत्र शिवप्रियः भद्रकर्णगणः आसीत्। कालेन, दानवैः सह युद्धे, स्कन्दः नष्टः, सेना हता, वीरभद्रः चापि पराजितः। तत्र बलवान् दानवो नामुचिः नाम आसीत्, स सर्वेभ्यः बलवत्तरः। भद्रकर्णः तम् अदृष्ट्वा त्वरितं खड्गेन तस्य कवचं छित्त्वा प्रहारमकरोत्। तदा स दैत्यः तेन हतः तमसि निमग्नः, हतः सन् हरं प्रनम्य तत्रैव स्थितवान्। तदा हरः उवाच—“वरं वृणुष्व, साधो, येन त्वं सदा मम हृदि वससि।” स च प्रार्थयामास—“इहैव भवतः सन्निधिः सदा भवतु, अस्मिन् सरसि च स्थिरत्वं मम भवतु।” तदा हरः वरं दत्तवान्—“अस्मिन् सरसि च लिङ्गे च विशेषः सन्निधिः भविष्यति। यः कश्चित् भद्रकर्णसरोवरस्नानेन त्रिनेत्रे मनः समर्प्य स्नानं करिष्यति, स पुण्यफलं प्राप्स्यति।” अत एव, अन्येषां स्थलेभ्यः अधिकं तत्र स्नानं कर्तव्यम् इति निश्चितम्। एतत् क्षेत्रं केदारनाम्ना प्रसिद्धं, सर्वपापहरं जनानां स्मृतम्। तत्रैव पुण्या मंदाकिनी सरस्वत्याः सह संगच्छति। “हे राजन्, शृणु, यथार्थं प्राचीनं चरितं वदामि। सूर्यवंशे अजपालः नाम राजा अभवत्। तस्य न गजाः, न पदातयः, न अश्वसैन्यम् आसीत्। स राजा प्रजायाः कदापि करं न आदधे। यदि किञ्चिदपि अपराधः प्रजासु जातः, स राजा पृथिवीं यथायोग्यं ररक्ष। तस्य राज्ये मेघाः यथाकामं ववर्षुः, धान्यं च स्वादु आसीत्। कालेन महर्षिः वसिष्ठः तत्र समागतः। तम् दृष्ट्वा, स राजा शास्त्रविधिना तं पूजयामास।