विशेषतः स्त्रीणां हेतुना पुत्रसौभाग्यं ददाति एष तीर्थः। तत्र काचित् ब्राह्मणी गौतमी नाम्ना आसीत्, साध्वी पतिसंयता धर्मनिष्ठा च। सा अरबुदं प्राप्तवती नागतीर्थं प्रविश्य। तस्याः पुत्रैः सह तत्र यजमानः तीर्थं समुपागमत्। सर्वोपकरणैः, कुशैः, नानाविधैः पुष्पैः च सुसज्जिता आसीत्। तस्याः पुत्रः धन्यः, यः सर्वदा मातरं सेवते। गौतमी दुःखिता, पतिसंयोगविहीना पुत्रशून्या च, शोकसमाकुला अभवत्। पतिसंयोगं विना अपि, सा सहसा गर्भवती अभवत्। तदा मृत्युं निश्चित्य अग्निं प्रज्वलयितुम् आरब्धवती। तस्याः दोषो नास्ति, एष तीर्थस्य प्रभावात्। यः जलस्थः हृदयेन यद् इच्छति, तत् प्राप्तुम् अर्हति। गौतमी तस्याः पुत्रं दृष्ट्वा, पुत्रकामना हृदये अभवत्। अतः त्यज; साध्वी शुभे, त्वं दोषरहितासि। दिव्यदूतस्य आकाशवाणीं श्रुत्वा, सा विस्मिता अभवत्। तीर्थस्य प्रभावः अद्भुतः, अप्रतिमः इव तस्याः अभवत्। सा परमं तीर्थं अनुभव्यान्यत्र गन्तुं न इच्छति। ततः सा सर्वलक्षणसम्पन्नं पुत्रं प्रसूतवती। यः अत्र श्राद्धं करोति, तस्य वंशः न क्षीयते। यः कामरहितः स्नानं अत्र कुर्यात्, सः पुण्यं लभते। यः स्त्री केवलं पुष्पफलानि समर्पयेत्, सा अपि पुण्यं लभते। कामरहितया स्त्रीया, स्वर्गं प्राप्यते, यत्र देवाः अपि गन्तुं कठिनम्। यं दृष्ट्वा पुरुषः कृतार्थता प्राप्नोति, तत्र सरः जलपूर्णं, पापहरं च अस्ति। गोमती नदी अपि तपसा तत्र आनीता, राजन्। यः अत्र श्राद्धं ऋषिग्रैणैः करोति, सः सर्वान् पितृन् उद्धरति। तत्र नारदेन महात्मना पूर्वं श्लोकः गीयते स्म। किं गयायां श्राद्धदानेन, वा अन्यैः यज्ञैः? अत्र सर्वान् पितृन् उद्धरति, राजश्रेष्ठ। तत्र वसिष्ठस्य समीपे पुण्यशालिनी अरुन्धती तिष्ठति। यत् बाल्ये, वृद्धावस्थायां, वा यौवने पापं कृतम्, तत् अत्र नश्यति। यः एकचित्तः वसिष्ठस्य पुरतः दीपं समर्पयेत्, सः पापविमुक्तिः। यः उपवासे स्थित्वा एकरात्रिं तत्र यापयेत्, सः पुण्यं लभते। यः त्रिरात्रव्रतं वसिष्ठस्य पुरतः एकचित्तः पालयेत्, सः पुण्यं लभते। यः मासव्रतं वसिष्ठस्य पुरतः पालयेत्, सः पुण्यं लभते। यः शुक्लपक्षे श्रावणपूर्णिमायां एकचित्तः तत्र तिष्ठेत्, सः पुण्यं लभते। यः वसिष्ठस्य पुरतः गायत्र्याः अष्टशतान् जपं कुर्यात्, सः पुण्यं लभते। यः श्रद्धया वामदेवयज्ञं तत्र कुर्यात्, सः पुण्यं लभते। अतः सर्वप्रयत्नेन तं महर्षिं द्रष्टव्यम्। अतः राजन्, वामदेवः सर्वात्मना पूज्यः। ततः पुलस्त्यः उवाच—राजश्रेष्ठ, ततोऽचलश्वरं परमतीर्थं गन्तव्यम्। तत्र यः कृष्णपक्षचतुर्दश्यां श्राद्धं कुर्यात्, सः पुण्यं लभते।