सर्वे ऋषयः सह त्वया मम वचांसि शृण्वन्तु इति स उत्तमर्षिभ्यः समुपविष्टः प्राह। ततः स ऋषिश्रेष्ठ, मम यज्ञः सम्पूर्णः संप्राप्तः इति निवेद्य, यत्नेन तं निर्वर्तयेत्, व्यर्थं विलम्बं न कुर्यात् इति पुनः प्रोत्साहितवान्। अगस्त्य ऋषिः तदा उक्तवान्—स यज्ञः नानाविधानि द्रव्याणि समुपयुज्य, रमणीयः, सर्वदक्षिणया सम्यग्दत्तया च समुन्नतः। विविधैः दानैः स ऋषीन् सन्तुष्टान् समकरोत्। सर्वे देवाः सम्यक् पूजिताः स्वस्वस्थानं प्रतिनिवृत्ताः। स राजा पुरुषश्रेष्ठः तं यज्ञं विधिवत् निष्पाद्य, तस्मिन्नेव काले तपस्विनां श्रेष्ठः यमस्तत्र आगतः। स बुद्धिमान् राजा शुद्ध्यर्थं, उपाध्यायस्य दक्षिणाग्राहणाय समुपस्थितः। आचार्येण बारं बारं 'मम दक्षिणां ददातु' इत्युक्तः, रघुः नृपश्रेष्ठः, स्वं सर्वं धनं यज्ञदक्षिणार्पणाय दत्तवान्। तदा यमस्य आगमने, रघुः सप्रणयं तमभ्यर्च्य, मृन्मयानि पात्राणि उपयुज्य सर्वकर्माणि अकुर्वत्। तस्य पूजाविधानं दृष्ट्वा, वाक्प्रवीणः महर्षिः मधुरवचनानि उवाच। रघुः सर्वस्वं केवलं आचार्यदक्षिणार्थं दत्तवान्। क्षणं ध्यानं कृत्वा, स विनयेन अञ्जलिं कृत्वा तमुवाच—'यावत् शक्नोमि, तावत् सर्वशक्त्या भवतः कृते यतिष्ये' इति। ततः रघुः कुबेरविजयाय तत्र प्रवृत्तः। आगच्छन्तं तम्, कुबेरः श्रुत्वा तदर्थं विज्ञातवान्। तत्र सुवर्णवृष्टिः अभवत्, सा च उत्तमा सुवर्णखनिरेव। रघुः तां खनिं तस्मै समर्पितवान्। शेषं श्रेष्ठं च राज्ञे निवेदितवान्। सा सुवर्णखनि: शीघ्रं हृदयेष्टफलप्रदा अभवत्। सदा अत्र परमपुण्यतीर्थं भवतु, सर्वपापहरं इति कामना अभवत्। वैशाखशुक्लद्वादश्यां वार्षिको महोत्सवः समाचर्यते। स्वकार्यसिद्धये, स आचार्याश्रमं प्रति जगाम। ततः राजा, कृतकार्यः, शेषं धनं संगृहीतवान्। एवं सुवर्णखन्याः महिमा महर्षिणा प्रकाशिता। ततः क्रुद्धः विश्वामित्रः, स्वशिष्यं कौत्सं तं स्थितं प्रति उवाच। तेन तस्मिन्काले दुष्प्राप्यं वस्तु बारं बारं याचितम्। विश्वामित्रः, ऋषिसत्तमः, दिव्यज्ञानसम्पन्नः, स्वाश्रमे दृढतपाः तपश्चर्यां समारब्धवान्। तत्र एकदा, क्षुधार्तः ब्राह्मणः सञ्जातः, स उच्चैः अवदत्—'ब्राह्मण, शीघ्रं शुद्धं सर्पिष्मदपूपं भूक्त्वा क्षुधितं मां तर्पय।' तस्य वचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः तत्क्षणमेव यथायोग्यं तस्मै समर्पयामास। तदानीं दुर्र्वासाः तं सम्प्राप्तं दृष्ट्वा, तमुत्थाय निरीक्ष्य, 'ब्राह्मणश्रेष्ठ, क्षणं स्थातुमर्हसि, स्नानात् प्रत्यागम्य दास्यामि' इति उवाच। एवं कृत्वा, दुर्र्वासाः स्वाश्रमं गतः। विश्वामित्रः तदा तपसा स्थिरः पर्वतशिखर इव स्थितः। कौत्सः नियमपरायणः, ऋषिसेवानिरतः अभवत्। ततः पुनः दुर्र्वासाः शुद्धः प्रत्यागतः। तस्मिन्नेव काले, तस्मादाश्रमात् स महर्षिः निर्गतः। विश्वामित्रः तपोधनः, मुक्तः सन्, गुरुमुपगम्य उवाच—'गुरो, दक्षिणा याच्यताम्। सेवा एव मम दक्षिणा, नियमपालक, स्वगृहं प्रतिगच्छ।