यथा अहं अर्जुनः इति प्रसिद्धः अस्मि, तथा भूमौ प्रसिद्धिं प्राप्नुयाम्—इत्येवम् आकाङ्क्षया स महर्षिः स्वस्य आश्रमं तत्र स्थापितवान्। तस्य आदेशेन तत्र स्वस्य आश्रमं निर्मितवान्। तत्र कटफलैः, चम्पकैः, आम्रैः, प्रियङ्गुभिः, बिल्वैः, दाडिमैः च वृक्षैः शोभितः आश्रमः आसीत्। तत्र स श्रेष्ठः ऋषिः अरुन्धत्याः सह स्थितः। तस्मिन्स्थले स्नानं कृत्वा, महापातकिनोऽपि नराः स्वर्गं यान्ति। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति। विशेषतः माघमासे, यः तिलदानं तत्र ददाति, स पुण्यं प्राप्नोति। किं बहु वदामि? केवलं तत्र स्नानं कर्तव्यम्। वसिष्ठस्य मुखदर्शनं कृत्वा, पुनर्जन्म न भवति। सूतः उवाच—तत्र स्वस्य आश्रमं स्थाप्य, पूज्यः वसिष्ठः महर्षिः तत्र अवसत्। स महर्षिः फलैः जीवन्, तत्र एकाग्रचित्तः आसीत्। पंचशतानि वर्षाणि केवलं जलमेव उपयुञ्जन् अवसत्। ग्रीष्मे पंचाग्नितपः आचरन्, शीतकाले जले स्थित्वा तपश्चर्या अकरोत्। ततः महादेवः तं महात्मानं मुनिं प्रसन्नः अभवत्; तं दृष्ट्वा, स मुनिः विस्मयेन स्तोत्रं आरभत्। "नमः शिवाय शुद्धाय सर्वव्यापिने अमृताय। नमः स्थूलसूक्ष्माय सर्वव्यापिने महात्मने। नमः चन्द्रशेखराय, नमः दिशां वस्त्रधारिणे। नमः ज्ञानरूपाय, ज्ञानगम्याय। नमः काश्याधिपाय, पुनः पुनः नमः पर्वतेश्वराय। नमः गौरीप्रियाय, नमः शुभस्वरूपाय। नमः विश्वरूपाय, शुद्धाय, महात्मने।" ततः महादेवः उवाच—"अहं तव प्रसन्नः, शुभं ते भवतु; वरं वृणीष्व।" इत्युक्त्वा, पर्वतं विदार्य, लिङ्गः तस्य पुरः उत्पन्नः। "पूर्वं एषः महात्मा पर्वतः मया प्रतिज्ञातः। तव वचनेन, ब्राह्मणश्रेष्ठ, सर्वं सत्यम् भविष्यति। यः मनुष्यः भक्त्या मम स्तोत्रं पठति, तस्य पुण्यं भवति। ऋषिश्रेष्ठ, अहं इन्द्रेण प्रेषितः अस्मि, मम प्रियार्थम्। देवस्य उत्तरदिशि सर्वदा पुण्यतीर्थं अस्ति; यः तत्र गच्छति, स जरा-मरणविहीनं परमं पदं प्राप्नोति। पर्वतं विदार्य, मम लिङ्गः तत्र उत्पन्नः। अस्य लिङ्गस्य महिमा कारणेन, सः स्वस्थानं न त्यजति।" इत्येवम् उक्त्वा, महेश्वरः महान् मौनं अकरोत्। ततः इन्द्रः अन्ये च देवाः तीर्थानि, देवायतनानि च सम्प्राप्तवन्तः। तदा प्रसन्नः देवश्रेष्ठः तत्र निवासं अकरोत्। सूतः उवाच—"हे सूत, अस्माकं जिज्ञासा उत्पन्ना; शुभं चरितं यथावत् कथय।" इति। स ततः ययातिं गृहे गत्वा, तं नमस्कृत्य, राजा उवाच। ययातिः उवाच—"स्वागतं ते, ऋषिश्रेष्ठ; अद्य मे जीवनं सफलम्। भूमौ प्रसिद्धः पर्वतः अर्जुननामकः अस्ति। हे तीर्थयात्राप्रिया, सर्वं विस्तारतः कथय।" इति। सूतः उवाच—"शतवर्षेऽपि अहं सम्पूर्णं विस्तरं वक्तुं न शक्ष्यामि। संक्षेपेण मुख्यानि तीर्थानि वक्ष्यामि।