एतस्मिन् एव शिखरे निर्मलः जलप्रवाहः प्रवहति। तत्रैव स्नेहसौहार्देन मुनिं प्रति सदा निवासं कर्तुं प्रतिज्ञाय वसिष्ठः स्थितवान्। यत्र स्नानमात्रेण वन्ध्या स्त्री अपि शुभलक्षणसम्पन्नं पुत्रं लभते। शुक्लपञ्चमीदिने फलैः पूजनं कुर्वन्, श्रद्धया तत्र स्नानं कृत्वा, मनसैकाग्र्येण पञ्चमीदिने श्राद्धं समाचरन्, नन्दिवर्धनं समीपं गत्वा वसिष्ठः वाक्यम् उवाच— "वरं वृणीष्व, पुत्र; त्वयि तुष्टः अस्मि, निष्पापः असि।" तदा नन्दिवर्धनः प्रार्थयामास— "मम सन्निधिः अत्र नित्यं भवतु।" "यथा अहं अर्बुद इति प्रसिद्धः, तथा भूमौ कीर्तिं प्राप्नुयाम्।" तस्य आज्ञया वसिष्ठः स्वमाश्रमं तत्र स्थापयामास। जाक्फलैः, चम्पकैः, आम्रैः, प्रियङ्गु-तरुभिः, बिल्वैः, दाडिमैः च समृद्धः स आश्रमः आसीत्। तत्र श्रेष्ठः ऋषिः अरुन्धत्याः सहितः स्थितः। तत्र स्नानमात्रेण महापापिनः अपि स्वर्गं यान्ति। स्नानं कृत्वा परमं पदं लभन्ति। विशेषतः माघमासे तिलदानं यः करोति, तस्य पुण्यं अत्यन्तं वर्धते। अधिकं वक्तुं न आवश्यकम्; स्नानमात्रं तत्र कर्तव्यम्। वसिष्ठस्य मुखदर्शनं कृत्वा पुनर्जन्म न भवति। सूतः उवाच— तत्र स्वमाश्रमं स्थाप्य वसिष्ठः महर्षिः फलैः जीवनं कृत्वा तत्र सदा स्थितः। पञ्चशतानि वर्षाणि केवलं जलं पिबन् उपवासी आसीत्। ग्रीष्मे पञ्चाग्नितपः, शीतकाले जले निवसन्, तपश्चर्या अकरोत्। ततः महादेवः तेन महात्मना तुष्टः अभवत्। तं दृष्ट्वा वसिष्ठः विस्मितः सन् स्तोत्रं आरभत्— "नमः शिवाय शुद्धाय सर्वव्यापिने अमृताय। नमः स्थूलसूक्ष्माय सर्वव्यापिने महात्मने। नमः शशिचूडाय दिशां वाससे। नमः ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय। नमः काशिनाथाय, पुनः पुनः गिरिशाय। नमः गौरीप्रियाय, नमः मंगलस्वरूपाय। नमः विश्वरूपाय शुद्धाय महात्मने।" तदा महादेवः उवाच— "त्वयि तुष्टः अस्मि; शुभं ते भवतु; वरं वृणीष्व, दृढव्रत।" एवं उक्त्वा पर्वतं विदार्य लिङ्गं तस्य पुरतः उत्पन्नम्। "पूर्वं महात्मना पर्वतेन मम प्रतिज्ञा कृताः। तव वचनेन, ब्राह्मणश्रेष्ठ, सर्वं सत्यम् भविष्यति। यः भक्त्या मम स्तोत्रं पठति, स पुण्यं लभते।" "सप्तर्षे, अहं इन्द्रेण प्रियार्थं प्रेषितः। देवस्य उत्तरदिशि नित्यं पुण्यतीर्थं अस्ति; यः तत्र गच्छति, स जरामरणविहीनं परमं पदं लभते। पर्वतं विदार्य मम लिङ्गं तत्र उत्पन्नम्। अस्य लिङ्गस्य महिमा अतुलः; सः स्वस्थानं न त्यजेत्।" एवं तत्र वसिष्ठस्य तपः, महादेवस्य प्रसादः, लिङ्गस्य प्रादुर्भावः, तथा तीरथस्य महत्त्वं प्रकटितम्।