सः अरुडं नाम सर्पं समीपमागत्य इदं वचनमुवाच। "अद्य त्वं तत्र सौम्य, विनयसम्पन्नः, सुखमवाप्नुहि। अहं अपि तत्रैव त्वया सह निःसंशयं स्थितो भविष्यामि।" ततः स्नेहान्वितः भ्रातृभावेन पुनरुवाच—"मम वचनानि शृणु, किंचित् वक्ष्यामि। केवलं मम नाम्ना कीर्तिः भूयात्, अन्यत् न किंचिदिच्छामि।" इति मातरं पितरं च प्रणम्य, सः मुनिना सह प्रस्थितवान्। ते दिव्यैः पुण्यवृक्षैः समृद्धं, नद्यः प्रपातैः च पूर्णं देशं जग्मतुः। तत्र मुनिवचनात्, अरुडेन सः गह्वरात् विमुक्तः। महात्मना अरुडेन सः तस्मिन्नेव गह्वरे मोचितः। ततः सः अरुडं सर्पमुवाच—"वरं वृणुष्व, धृतव्रत।" अरुडः प्रत्युवाच—"यदि दातव्यं किञ्चिदस्ति, तर्हि शृणु, द्विजोत्तम। एष शुद्धः सलिलप्रवाहः यः अस्मिन्शृङ्गे प्रवहति—अत्रैव अहं सदा वत्स्यामि, मुने, सख्यं स्निग्धतां च कारणीकृत्य।" "यः कापि वन्ध्या स्त्री केवलं अत्र स्नाति, सा अपि सर्वलक्षणसम्पन्नं पुत्रं लभते। शुक्लपक्षे पञ्चमी तिथौ, यः फलैः पूजनं करोति—ये च भक्त्या अत्र तिर्थे स्नानं कुर्वन्ति, ये च पञ्चम्यां श्रद्धां ध्यानपूर्वकं कुर्वन्ति—" एवं सः नन्दिवर्धनं समीपमागतः, इदं वचनमुवाच—"वरं वृणुष्व पुत्र, अहं तव तुष्टः अस्मि, निष्पाप।" नन्दिवर्धनः उवाच—"मम अत्रैव सदा सन्निधिः भवतु, नित्यं। यथा अहं अरुडः इति प्रसिद्धः, तथा अहं पृथिव्यां कीर्तिं प्राप्नुयाम्।" तस्य आज्ञया सः स्वं आश्रमं तत्र स्थापयामास। तत्र कट्फल-चम्पक-आम्र-प्रियङ्गु-बिल्व-दाडिम-वृक्षैः शोभितं देशं समभवत्। तत्र सः मुनिश्रेष्ठः अरुन्धत्याः सह स्थितः। तस्मिन् तिर्थे स्नानेन, महापापिनः अपि स्वर्गं यान्ति। ये अत्र स्नानं कुर्वन्ति, ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति। यः तिलदानं अत्र, विशेषतः माघमासे, ददाति—किं बहुना? केवलं अत्र स्नानं कार्यम्। वसिष्ठस्य मुखदर्शनात् पुनर्जन्म नास्ति। एवं सुतः उवाच—सूतः उवाच—"स्वमाश्रमं तत्र स्थाप्य, भगवाञ् वसिष्ठः तत्रैव निवसन्, फलैः जीवनं कुर्वन्, पंचशतानि वर्षाणि केवलं जलाशनः अभवत्। ग्रीष्मे पञ्चाग्नितपः, शिशिरे जलवासः च तेन कृतः।" तस्मिन् समये महादेवः तेन महात्मना मुनिना तुष्टः अभवत्। तं दृष्ट्वा, वसिष्ठः विस्मितचित्तः, स्तुतिं प्रारब्धवान्—"नमः शिवाय, शुद्धाय, सर्वगताय, अमराय। नमः स्थूलसूक्ष्माय, सर्वव्यापिने, महात्मने। नमः शशिशेखराय, दिगम्बराय च नमः। नमः विज्ञानमूर्तये, विज्ञानगम्याय च। नमः काशीनाथाय, पुनः पुनः गिरिशाय नमः। नमः गौर्याः प्रियाय, नमः शिवाय, शुभस्वरूपाय नमः।