ततः स त्वं दोषात् विमुक्तो न संशयः, सत्त्वलोकमवाप्य गच्छ, ब्राह्मण, मम नमस्कारः। स एवमागतः, तीव्रशोकाकुलः क्षुधया, बिल्वफलानि दृष्टवान्। ततः तानि फलानि कृष्णमृगचर्मणि बद्ध्वा, कुंडले भूमौ स्थापयामास। तस्मिन्नेव क्षणे तक्षकः, सर्पश्रेष्ठः, तत्र समुपस्थितः। उत्तङ्कः अपि तानि फलानि सञ्चिन्वन्, भूमौ अवतीर्णः। सर्पश्रेष्ठः तं प्रत्यक्षं समीपगच्छन्तं दृष्टवान्। उत्तङ्कः अपि तस्य विवरस्य समीपं प्राप्तः, तमस्यावृतं प्रविष्टवान्। तं तथा दुःखितं, गुरुकृत्यदुःखपीडितं दृष्ट्वा, स शीघ्रं भूमेः पृष्ठं विदारयामास। तत्र स श्वेतं, गुणसम्पन्नं अश्वं दृष्टवान्। स तत् शीघ्रं कृत्वा, धूमः उत्पन्नः। ततः सर्वे सर्पाः संकुलिताः शीघ्रं धावतः; तानि कुंडले उत्तङ्काय दत्त्वा, प्रणम्य स्वगृहं प्रतिनिवृत्ताः। यं त्वं पूर्वं गुरुवचनात् पूजितवान्, स त्वां दुःखार्तं ज्ञात्वा, करुणया समागतः। स त्वां तत्र नयिष्यामि, यत्र गुरु, सर्वगुणनिलयः, निवसति। स तस्मिन्नेव क्षणे गौतमगृहं प्राप्तः। स्नात्वा, साध्वी भार्या पतिं समीपं गत्वा इदं वचनम् उवाच। यदा अहं तस्य गुरुकृत्ये प्रमादं दृष्टवती, स तदा प्रमुदितो, हृष्टः, कुंडलाभूषितः आसीत्। तत् दृष्ट्वा साध्वी सा तानि कुंडले त्वरितं कर्णयोः स्थापयामास। अहं यदा चिन्तयामि, एषा खता गावः कृते पूरयितव्या। तस्मात् त्वया शीघ्रं पूरयितव्या, अन्यः कोऽपि एतत्कर्म कर्तुं न समर्थः। स तद् विवेचयन्, कथं खाता पूरयेत्, चिन्तयामास। दीर्घं चिन्तयित्वा, पर्वतश्रेष्ठः मुनिं प्रति वचनम् अब्रवीत्—तेषां पक्षाः पूर्वं इन्द्रेणान्यैश्च छिन्नाः। वसिष्ठ उवाच—अस्ति उपायः, येन पर्वताः तत्र नेतुं शक्याः, महापर्वत। तेषु अर्बुदः नाम, बाल्यसखा प्रियो अस्ति। स शीघ्रं आरोह्य, क्षणेन अत्र आनयिष्यति, न संशयः। तस्मै आदेशं ददातु, तं दुःखं न कारयेत्। महाशोकवशात् स पर्वतः चिन्तयामास—मैनाकः पुत्रः भयात् सागरं प्रविष्टः; किम् कर्तव्यं, कथं च श्रेयः भविष्यति? अत्र शापभयं तीव्रं, अत्र च पुत्रकृतदुःखम्। एवमवधृत्य, स नन्दिवर्धनं प्रति वचनम् अब्रवीत्—तत्र भीषणं विवरं अस्ति, शीघ्रं पूरय। पलाश, खदिर, धव, शाल्मलीशाखाभिः पूरय। तत्र प्रचण्डाः नराः, मृगाः, विविधान् भिल्लाः च; महापर्वत, अहं तत्र गन्तुं न योग्यः। तदा वसिष्ठः भीतं नन्दिवर्धनं प्रति उवाच—मम निवासः सदा तव शिरसि तत्र भविष्यति। तत्र विविधरूपवृक्षाः, पत्रपुष्पफलशोभिताः सन्ति। अहं स्वयमेव तव कृते महेश्वरं अत्र आनयिष्यामि।