सः वृद्धावस्थया पीडितः सन् अपि तं न त्यक्तवान्। ज्ञानसम्पन्नः आवश्यककार्येषु युक्तः सः तथा आसीत्। सः बहूनि वस्तूनि गृहीत्वा परमाश्रमं अगच्छत्। तत्र एकं श्वेतं जटाम् काष्ठे स्थितम् अपश्यत्। तदा सः विषण्णः अभवत्—"हाहा, मम जीवितं नष्टम्, कatham कर्तव्यनिष्ठायाः एतद् स्यान्?" इति। "मम प्रमादेन, दोषयुक्तेन मनसा, वंशस्य विनाशः भविष्यति," इति चिन्तयन् सः शोकम् शीघ्रं गौतमाय निवेदितवान्। ततः गौतमः तं इदं उक्तवान्—"वत्स, गृहं गच्छ, अग्निहोत्रादिकर्माणि कुरु।" गुरुणा एवं उक्तः सः अपि स्वगुरुम् प्रत्युवाच—"एतेन एव मया पूर्णता प्राप्ता, नात्र सन्देहः।" उत्तङ्कः उक्तवान्—"भगवन्, त्वया किमपि ग्राह्यमस्ति; मम तुष्टिः जाताऽस्ति।" "मम तव धनम् इच्छामि न; सुखेन गृहं गच्छ," इति गुरुणा उक्तः सः मातरं अपि अभाषत्। मदयन्ती नाम सुभगा पतिव्रता तस्य धर्मपत्नी प्रसिद्धा आसीत्। गुरुपत्नी तं उक्तवती—"वत्स, शीघ्रं मदयन्त्याः कुण्डलानि आनय।" तया एवं उक्तः सः ततः शीघ्रं प्रस्थितवान्। तदा अन्नार्थं आगतम् ब्राह्मणम् दृष्ट्वा मदयन्ती तस्मै उक्तवती—"प्रिय, कुण्डलानि देहि; तानि प्राप्त्वा गुरवे दास्यामि।" "जीवितस्यार्थे, ब्राह्मण, यत्नेन ताम् उपगच्छ।" "मम पक्षे तया पृच्छ; सा तुभ्यं कुण्डलानि दास्यति," इति सः उक्तवान्। "देहि कुण्डलानि, देवि; सौदासेन त्वं निर्देशिता," इति सः उक्तवान्। "चिन्हं आनय, राज्ञे दर्शय, ब्राह्मण," इति मदयन्त्या उक्तः सः शीघ्रं राज्ञः समीपं गत्वा चिन्हं याचितवान्। "तस्य धर्मपत्नीं एवं वद, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम वचनम् निवेदय," इति राज्ञा उक्तः। ततः सः ब्राह्मणः कुण्डलानि प्राप्तवान्—"एतानि कुण्डलानि गृहीत्वा, ब्राह्मण," इति तेन उक्तम्। तदा सर्पश्रेष्ठः तक्षकः तानि कुण्डलानि सदा इच्छति, ब्राह्मण। सः उत्सुकतया पुनः राज्ञम् उपगम्य उक्तवान्—"राजन्, तेजस्विनि कुण्डलानि आगच्छति, तानि चिन्हैः ज्ञातवान्।" "उत्सुकतया, राजन्, मम अपि कार्याणि कथय," इति सः उक्तवान्। "ये असन्तुष्टाः, दुःखदायिनः, तद्वत् मम अपि तत्क्षणम् अभवत्।" "एतावद् महात्मनः वसिष्ठस्य शापः मम," इति सः अवोचत्। "ततः त्वं दोषात् विमुक्तः भविष्यसि; सत्त्वलोकं प्राप्त्वा गच्छ, ब्राह्मण; मम नमः ते," इति राज्ञा उक्तम्। सः गच्छन्, तीव्रं क्षुधया पीडितः, बिल्वफलानि अपश्यत्। तदा तानि कृष्णमृगचर्मणि बद्ध्वा, कुण्डलानि भूमौ स्थापयन्—तस्मिन् समये सर्पश्रेष्ठः तक्षकः। ततः उत्तङ्कः फलानि संगृहीत्वा भूमिं अवतरत्। सर्पश्रेष्ठः तं समीपं आगच्छन्तम् आसीनम् अपश्यत्। उत्तङ्कः अपि बिलं प्राप्त्वा प्रविष्टः, तमसि आवृतः। तं एवं क्लेशितम्, गुरुकृत्येन महद् दुःखितम् दृष्ट्वा—सः शीघ्रं भूमेः तले विदारयामास। तत्र सः श्वेतं, गुणयुक्तं अश्वम् अपश्यत्।