अयं वनः पुरीद्विषां विकल्पवासोऽस्ति। तत्र पादस्पर्शनदोषेणायं पापी जातः। अत्यन्ततीक्ष्णे गह्वरेऽनुज्ञां विना प्रविश्य, पुष्पगन्धानुकाङ्क्षया लोभेन गन्धसारं प्राप्तवान्। ततो घोरशापवज्रवत् तस्य कोपेन निपातितः। ततः तं देवमुपेत्य, कृताञ्जलिपुटौ तौ प्रणम्य, सः अस्मान् दुःखार्तचित्तान् निरीक्ष्य, हे राजन्, उवाच—"मा एवं भवतम्, मोहितचित्तौ युवाम्।" पूर्वं खलु पुरीद्विषा शुभां सभां समासाद्य स्थितः। तस्मिन्काले देवेशाय नन्दनवनदेवताः, बाल्यकौतूहलेन गजाननः षडाननश्च, फललुब्धावेतौ पुत्रौ दृष्ट्वा, भगवान् तयोः प्रति उवाच—"इयं सर्वा पृथ्वी, लोकपातालसंवृता।" इत्युक्त्वा पार्वतीपतिना मृदुमन्दहासशोभितमुखः सञ्जातः। ततः देवस्य सिन्दूरगिरिसदृशवपुषः पुत्रः लम्बोदरः, तस्य प्रज्ञां दृष्ट्वा त्र्यम्बकेन हेरम्बः सम्बोधितः। "अद्यप्रभृति त्वं सर्वेषां फलानां प्रमुखः स्याः" इति। ततो देवासुरसभायां सर्वान् प्रति उवाच—"मम रूपमिदं सिन्दूरगिरिसदृशं तस्य भक्त्या स्थिरं जातम्।" यः कश्चित् सिन्दूरगिरिं प्रदक्षिणीकुर्वन् पाददुःखं अनुभवति, तस्य शम्भोः आदेशेन सिन्दूरगिरिप्रदक्षिणा विधानं जातम्। "युवामपि मम गर्वालङ्कृतौ मया शिक्षितौ। यदपि गोपनेनापि युवाभ्यां प्रदक्षिणा कृताऽरुणाद्रेः, सा सफलैव स्यात्।" इत्येवं समुद्रविषदग्धदेहस्य महर्षेः शापः शान्तः। हे नृपश्रेष्ठ, त्वं यानयोग्यपशुत्वं प्राप्तवान्। अहं च स्वाङ्गसम्भवेन कस्तूरीमृगरूपं प्राप्तः। अधुना त्वं मृगयाव्याजेन प्राप्तः। यानदोषात् तादृशं दशां प्राप्तवान्। त्वया सहसंबन्धात् मम पशुयोनिबन्धनात् विमोचनं जातम्। एवं वदित्वा चन्द्रशेखरः स्वधाम गन्तुमिच्छन्। एवं युवां सिन्दूरगिरिशङ्करशक्त्या मोचितौ। मम चित्तं तत्रैव दृश्ये स्थिरं सञ्जातं भ्रमति। तौ चन्द्रशेखरौ समुज्ज्वलौ उचतु—"शृणु, वयं ते मोक्षोपायं वक्ष्यामः।" सः भगवान् सृष्टिस्थितिसंहारानुग्रहकर्ता। अद्य तव साक्षात् तस्य देवस्य ऐश्वर्यं प्रकटितम्। कस्तूरीगन्धयुक्तपदेन प्रदक्षिणां कुरु। यद्यदस्ति श्रीमत्त्वं, तत्सर्वं समर्पय। शीघ्रमेव महत्सिद्धिं प्राप्स्यसि। सः अचञ्चलचित्तः श्रद्धया अरुणाचलनाथं सम्यक् उपास्य स्थितः। इति श्रीस्कन्दमहापुराणेऽरुणाचलमाहात्म्ये उत्तरार्धे महेश्वरखण्डे चन्द्रशेखरप्रभृतिवृत्तान्तो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः समाप्तः। नन्दिश, एते द्वावपि विद्वांसौ यथोचितं आचरितवन्तौ, तस्य वृत्तान्तः श्रुतः।