कदाचित् सुवर्णगिरिसमीपे दुर्वाससः मुनेश्च आश्रमे वयं समागताः। तत्र वयं महता निनदेन शिवाराधनाय तपः समाचराम। तथापि, सत्याय यथायोग्यं ज्ञानमपि सन्तः, नियमेन स्थिताः अपि, गर्विताः अभवाम। तस्य आश्रमस्य सौन्दर्ये, स्थानस्य च स्नेहेन, अतिगर्वः अस्माकं हृदये प्रविवेश। अहं तु तत्रैव अतिविशिष्टानां पुष्पाणां गन्धेन मोहितः अभवम्। ततः कश्चन मुनिः, शाण्डिल्यवृक्षस्य मूलदेशे व्याघ्रचर्मणि उपविष्टः, कोपवेगेन अधीरः अभवत्। तस्य अधरौ कम्पमानौ, कोपात् शरीरं तापमयं, रूपं च दाहेन आकुलितं दृष्टम्। सः रोषपूर्णया वाचा व्याहरत्—"हा! युवां दुष्टौ, पतिताचारौ, कः भवतः एषः अतीव गर्वः? एषः मम आश्रमः, पावनः पुण्यः च, प्राणिनां निवासः। एषः वनः नगरशत्रूणां विकल्पगृहम्। अस्य पादस्पर्शेण एषः पापी जातः। अननुज्ञया एषः अतीव भीषणायां गुहायां प्रविष्टः, पुष्पगन्धलुब्धः सः गन्धस्य सारं प्राप्तवान्।" एवं तस्य कोपवज्राघातेन निपातितौ वयम्। ततः तस्मै देवाय प्रणिपत्य कृताञ्जलिपुटौ वयं उवाच। सः अस्मान् विषण्णचित्तान् दृष्ट्वा, "मा एवं भवेताम्, मोहितबुद्धी युवाम्," इति उवाच। "पूर्वं नगरशत्रुः शुभे सभायाम् अधिपः आसीत्। तदा देवेशाय, नन्दनवनदेवताः, बाल्यकौतूहलेन गजाननः षडाननश्च, फलेच्छया युक्तौ, तयोः पुत्रयोः प्रति भगवान् उवाच। 'एषा सम्पूर्णा पृथ्वी, लोकपातालपरिवृता।' इत्युक्त्वा पार्वतीपतिना, तस्य वदनं मन्दस्मितेन विराजितम्। ततः लम्बोदरः, रक्तगिरिसदृशवपुः देवपुत्रः, तस्य चातुर्यं दृष्ट्वा, त्र्यंबकः हेरम्बं प्रति उवाच—'अद्यप्रभृति त्वं सर्वफलानां मुख्यः।' सः सभायां समागतान् सर्वान् देवदानवान् प्रति अपि अवदत्—'मम एषः रूपः अचलः रक्तगिरिसदृशः, तस्य भक्त्या।' 'योऽपि अयं गिरिं परिक्रामति, तस्य पादे पीडा जायते चेत्, तर्हि शम्भोः आज्ञया रक्तगिरिपरिक्रमा सिद्ध्यति।' युवां अपि, मम गर्वेण भूषितौ, मया शिक्षितौ। गुप्तेनापि युष्माभ्यां कृतः अरुणाद्रिपरिक्रमः सफलः भविष्यति।" एवं समुद्रविषदग्धशरीरस्य कोपितमहर्षेः शापः निवृत्तः। ततः, "राजेन्द्र, त्वं वाह्यपशुत्वं प्राप्तवान्। अहं च स्वाङ्गसम्भवेन कस्तूरीमृगस्वरूपं गृहीत्वा जातः। धर्मज्ञ, त्वं शिकारहेतोः आगतः। वाह्यारोहणदोषात् एषः दशा त्वया अनुभूता। त्वत्सङ्गेन अहं पशुयोनि-बन्धनात् विमुक्तः।" इत्युक्त्वा, चन्द्रशेखरः स्वधामगमनाय चेष्टितवान्। एवं युवां, शङ्करस्य रक्तगिरिनाथस्य प्रभावेन...