राजा एकदा मनसि तिर्यक्चलनं कारणं विना जातं विचिन्त्य, "किमेतत्? कोऽयं कारणरहितः मनसि विकारः?" इति चिन्तयामास। तस्य मनः क्लेशेन व्याकुलं कारणं न विवेक्तुं शक्तः सन्, तदा दृष्टवान्—पश्यन् द्वौ जीवौ, येन पशुशरीरं त्यक्तं। तौ किरीटकुण्डलधारिणौ, हारकङ्कणैः शोभितौ दृष्ट्वा, विस्मयग्रस्तस्य राज्ञः समीपं आगच्छतुः। तौ राजानं सम्बोधितवन्तौ—"राजन्, मा शुचः; एष विकारः शोणगिरिनाथस्य प्रभावात् जातः।" इति उक्त्वा तौ राज्ञः मनः किञ्चित् प्रशान्तं कृत्वा, राजा उवाच—"कौ युवां, येन मम एतादृशः संयोगः जातः?" इति पृष्टे, कलाधरः प्रत्युवाच—"राजन्, विद्यााधराणां मध्ये वयं पूर्वं अधिपतिः आस्म।" "कदाचित् सुवर्णगिरिसमीपे दुर्वासस ऋषेः आश्रमे वयं शिवपूजनार्थं तपः उच्चैः कृतवन्तः। यद्यपि संयताः, तत्र स्थले आसक्त्या, तस्य शोभायाः अतीव गर्वेन च, सत्यबुद्ध्या अपि अहंकारिणौ अभवाम। अहं तु तत्र पुष्पाणां अतिशयगन्धेन आकृष्टः अभवम्। तदा शाण्डिल्यवृक्षस्य मूलस्थः, व्याघ्रचर्मणि उपविष्टः, दुर्वाससः अधरोऽपि कम्पितः, कोपवेगेन कम्पितः।" "तस्य शरीरं क्रोधात् तापेन दीप्तं, रूपं तु तिव्रतया तप्तम्। तेन क्रुद्धेन उक्तं—'हन्त! युवां दुष्टौ, पतिताचारौ, कोऽस्माकं अतीव अहंकारिणौ? एष आश्रमः मम, पुण्यस्थानं, भूतानां निवासः, पावनं। एष वनं नगरशत्रूणां अन्यनिवासः। पदस्पर्शेन तं दूषयित्वा, एष पापी अभवत्। अनुमतिं विना, अतीव तीक्ष्णं दुर्गं गुहं प्रविष्टः, पुष्पगन्धस्य लोभेन गन्धसारं प्राप्तः।'" "एवं तस्य तीक्ष्णशापवज्रेन आहतौ, तं देवं अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य सम्बोधितवन्तौ। तदा दीनचित्तौ दृष्ट्वा, स राजा, तेन देवेन उक्तं—'मा एवं भवताम्, युवयोः बुद्धि भ्रमिता।'" "पूर्वं नगरशत्रुः पुण्यसभायाम् अधिष्ठितवान्। तस्मिन् काले, देवतानां नन्दनवनस्थ देवाः, बाल्यकौतुकवशात् गजाननः षडाननः च, तौ फललुब्धौ पुत्रौ दृष्ट्वा, भगवान् ताभ्यां उक्तवान्—'एषा सर्वा पृथिवी, लोकपातालपरिवृता।' पार्वतीनाथेन एवं उक्ते, तस्य मुखं सौम्यस्मितेन दीप्तम्। तदा लम्बोदरः, तस्य देवस्य शोनगिरिसदृशरूपस्य पुत्रः, तस्य कौशलं दृष्ट्वा, त्र्यम्बकेन हेरम्बः सम्बोधितः।" "'अद्य आरभ्य त्वं सर्वफलानां प्रमुखः।' सभायां समस्तदेवदानवान् प्रति अपि उक्तवान्—'मम रूपं अचलं, शोनगिरिसदृशं, तस्य भक्त्या।' यः शोणगिरिं प्रदक्षिणं कृत्वा पददुःखं अनुभवति, तस्य शम्भोः आज्ञया, शोनगिरिप्रदक्षिणा एव फलदायिनी।" एवं राज्ञः प्रश्नानां उत्तरं दत्वा, तौ विद्यााधराधिपती, तस्य मनसि तिर्यक्चलनस्य कारणं स्पष्टं कृतवन्तौ।