श्रूयते यथा दक्षस्य शिरः गणैः छिन्नमासीत्। तत्र दन्तभङ्गः सूर्यस्य हस्तच्छेदनं च, अग्नेः व्रणः च अभवत्। ततः देवी पुनः हिमवतः गृहे उत्पन्ना। तस्याः सेवायाम् अभ्युत्सुकः देवः स्थाणुवने तया सह गुह्यं निवसन् अभवत्। स आत्मनिग्रहवान् देवः गणैः सह किञ्चित् स्थानं गतः। ततः देवः तां समीपमगच्छत्, या पूर्ववृत्तान्तैः मनसा व्यथिता अभवत्। पर्वतानन्दिनी पतिसंयोगवियोगेन दुःखिता, तेन सह संयोगं याचितवती। पुनः तस्याः माता मेना पिता हिमवत् च। तदनन्तरं शुम्भः निशुम्भः च सृष्टिकर्तुः वरं प्राप्तवन्तौ। तद्वचनं श्रुत्वा देवाः भयपूर्णाः कम्पिताः। "मा भैः, भगवति! काले तद् यथायोग्यं प्रतिकृत्य भविष्यति," इति। तथा सुरक्षां दत्त्वा अन्धकासुदनः मुकुन्दं चान्यान् विससर्ज। एकदा गुह्यव्रणात् स्नेहपूर्वं 'काली' इति नाम्ना देवी अभिहिता। तत्र परमेश्वरी स्वेच्छया त्वचं त्यक्तवती। त्वचिनाम्नी कौशिकी सा काली विंध्याचले निवसति। तथा गौरी देवी तस्मिन्नेव शोभनशिखरे आसीत्। शनैः, कामेनैकत्वं प्राप्तवती, पार्वतीं प्रसूतवती। तौ नारायणः च चतुर्मुखः च परम्परया उक्तौ। तौ द्वौ पुत्रौ वृद्धिं प्राप्तवन्तौ, पितरौ निरीक्षन्तौ। कदाचित् वीणानिनादेन, कदाचित् चित्रलेखनैः, कदाचित् ज्ञानपरम्परासंवादैः, कदाचित् अद्भुतवस्तुभिः, कदाचित् पुष्पसंग्रहेण, कदाचित् जलक्रीडया, कदाचित् मैनाकेन पूजिता, कदाचित् मेनया अर्चिता, कदाचित् अक्षक्रीडया, कदाचित् हसितसंवादैः। हारितं पुनः अक्षक्रीडायाः प्राप्त्वा, सन्तुष्टा पतिं ययौ। एवं सर्वचराचरजनकौ तौ सुवर्णशिखरेषु च अन्येषु निवसन्तौ। तत्र सा देवी जनान् पक्वान्नपानैः तुष्टवती। कदाचित् सायं ध्याननिमीलितलोचना अभवत्। निश्चितं काचित् सौभाग्यवती स्त्री अधुना ध्यानं कुर्वती। कथं पुरुषाणां मनसां विकृतिः ज्ञायेत्? यद्यद्य आजि तस्य हृदये मम प्रति सौम्यता अस्ति, तद् अहं मन्ये। अद्य आरभ्य, अहं तपसा क्रीता तव दासी—इति स उक्तवान्। स्त्रीणां मोहितचित्तानां प्रेम न समं न स्थिरं। एवं स्निग्धकोपसंमिश्रात् देवीमनः व्यथितम् अभवत्। तस्याः नेत्रे रक्ते अश्रुपूरिते, अश्रुधाराभिः प्लाविते। भ्रूयुगलाधारितं तिलकचिह्नं भग्नमासीत्। अन्तर्गुप्तकोपभारात् अधरं कम्पितम्। पार्वत्याः कपोलौ भावातिशयेन अतीवारक्तौ। अन्तर्यामि स्तनौ कम्पनात् कम्पितौ। सा चिन्तयामास, "नूनं एतत् मम दुर्भाग्येन।