ते सर्वे सदा स्पष्टशब्देन परममन्त्रान् उच्चैर् जपन्तः, प्रदक्षिणैः प्रणामैः नूतनमुद्राभिः च शिवम् उपासन्। पञ्चब्रह्मणः षडङ्गानि अन्यैः च विधिभिः शिवपूजनं कृतवन्तः। विष्णुं ब्रह्माणं च पूजयित्वा शिवज्ञानम् प्राप्तवन्तः। एतत् गोप्यम् अहम् एकदा पितुः शिलादस्य मुखात् श्रुतवान्। तथापि, अहम् अपि, ऋषयः च, कौतूहलेन आक्रान्तः अस्मि। शृणु, हे मार्कण्डेय महाबुद्धे, त्वं नूनं जानासि यथा पूर्वकाले दक्षायणी शिवस्य पत्नी अभवत्। तथा स्वपतेः क्रोधेन सा दक्षं प्रजापतिं विरोधितवती। ततः हरस्य आज्ञया वीरभद्रः यथोक्तम् अकरोत्। गणैः दक्षस्य शिरः छिन्नम् इति त्वया श्रुतम्। दन्तभङ्गः सूर्यस्य हस्तच्छेदः अग्नेः च व्रणः अभवत्। सा देवी punar हिमवतः गृहे जातवती। देवः तस्याः सेवायाम् निरतः स्थाणुवने रहसि तया सह अवतिष्ठत्। सः आत्मनिग्रही देवः गणैः सह किञ्चित् गत्वा पुनः ताम् उपगच्छत्, या पूर्ववृत्तैः मनसा विगलिता। शैलपुत्री विधवा दुःखिता तेन योगं इच्छति स्म। पुनः तस्याः माता मेना पिता हिमवत् च। शुम्भनिशुम्भौ सृष्टिकर्तुः वरम् प्राप्तवन्तः। तेषां वचनं श्रुत्वा देवाः भयपूर्णाः कम्पितवन्तः। "मा बिभीत, भाग्यवती, काले तद् सम्यक् प्रत्युत्तरं भविष्यति।" इति शम्भुः आश्वास्य मुकुन्दादीन् विससर्ज। एकदा, गोपितव्रणात्, सा स्नेहपूर्वम् 'काली' इति नाम्ना अभिहिता। तत्र सा परमा देवी स्वेच्छया त्वचा त्यक्तवती। त्वचायाः कारणात् कौशिकी नाम्ना काली विंध्यपर्वते वसति। सा देवी गौरी तस्मिन् रम्ये शिखरे स्थितवती। क्रमेण, तृष्णया एकीभूतवती पार्वतीं समजनयत्। तौ नारायणः च चतुर्मुखः च परम्परया उक्तवन्तौ। तौ द्वौ शिशु, वर्धमानौ, पितरौ दृष्टवन्तौ। कदाचित् वीणानिनादेन, कदाचित् चित्ररचनया, कदाचित् ज्ञानपरम्परायाः संवादेन, कदाचित् अद्भुतवस्तुभिः, कदाचित् पुष्पसङ्ग्रहणेन, कदाचित् जलक्रीडया, कदाचित् मैनाकेन सत्कृत्य, कदाचित् मेनया पूजित्या, कदाचित् पासक्रीडया, कदाचित् हास्यसंवादेन, हृतं पुनः प्राप्त्वा, हर्षपूर्णा पतिं प्रति गतवती। एवं सर्वचराचरजननी तौ सुवर्णपर्वतेषु अन्येषु च वासं कृतवन्तौ। तत्र सा देवी जनान् पक्वान्नपानैः तर्पयति स्म। कदाचित् सायं संध्येक्षणे नेत्रनिमीलनया ध्यानं कृतवती। नूनं तत्र कापि पुण्या स्त्री अधुना ध्यानं कुर्वती। कथं पुरुषाणां मनसः वक्रस्थितिः ज्ञायते?