वेदाः सहाङ्गैः, धर्मशास्त्राणि, पुराणानि, शिवशास्त्राणि च—एतानि भगवतः परमाराधकानां परमश्रेयसे केवलं गुरुरूपेण त्वमेव प्रकाशसे। एतेषु तु, भगवन्, कथं ते पूजनं विधेयमिति वयं जिज्ञासामहे। तदा करुणामूर्तिः, जगन्नाथः भूमिसुतः, तत्र स्थितः प्रोवाच—"कामिकशास्त्रे यः पन्थाः उपदिष्टः, तेनैव मां पूजयेत।" तदा स भगवान् उवाच—"शैवसंहिता युवाभ्यां मोहात् विस्मृता इति मे मतिः।" एवमुक्ते, तस्मिन्नेव प्रदेशे किञ्चित् शुभलिङ्गम् आविर्भूतं। तद् दृष्ट्वा मुकुन्दः कमलासनः च विस्मितौ अभवताम्। ततः तौ शोणगिरिनाथस्य देवालयं निर्मितवन्तौ। तत्रैव किञ्चित् पुण्यसरोवरं अपि खनितवन्तौ। चिरकालात् पश्चात् अरुणा नाम नगरी स्थापिता। तस्मिन्निवासे ब्रह्मर्षयः, देवाः, गन्धर्वाः, सुरस्त्रियश्च वसन्ति स्म। तत्र तीर्थानि कूपरूपेण, गङ्गाद्याः नद्यः अपि तद्रूपेण अभवन्। गोलोकः तत्र गोष्ठरूपेण जातः, वेदाः अपि साक्षात् स्वरूपेण संस्थिताः। भूतप्रेतपिशाचवेतालकटपूतानादयः अपि तत्र सन्निहिताः। भगवाञ्छिवः अपि सिद्धरूपं धारयित्वा तत्र कौतूहलात् आगतः। सः कदापि केनापि न अप्रतिष्ठितः, सर्वत्र सदा प्रकाशते। दीर्घकालं तौ शोणाद्रिनाथं भक्तिपूर्वकं दन्तैः पूजयन्तौ स्थितौ। दीक्षादिकं कर्म कृत्वा स्वयमेव स्वगुरू अभवताम्। प्रातःकाले स्नानं कृत्वा पुष्पपत्रफलानि सञ्चिन्वन्तौ। सदा सुप्रयुक्तया वाचा सर्वाणि परमानि मन्त्राणि जपन्तौ। प्रदक्षिणनमस्कारनवमुद्राविनियोगैः शिवं पञ्चब्रह्मषडङ्गादिभिः पूजयन्तौ। विष्णुं ब्रह्माणं च पूजयित्वा शिवज्ञानं प्राप्तवन्तौ। एवं शिलादपितुः मुखात् एष रहस्यवृत्तान्तः मया श्रुतः। एवमपि, अहं चेमे ऋषयश्च कौतूहलग्रस्ताः। शृणु, मार्कण्डेय महाबुद्धे, त्वं हि पूर्वं यथा दक्षायणी शिवस्य पत्नी अभवत्, यथा च पत्युः कोपेन दक्षं प्रजापतिं प्रत्यूह्य स्थितवती—एतानि सर्वाणि विदितानि। हरस्य आज्ञया वीरभद्रः यथोक्तं कर्म अकरोत्; दक्षस्य शिरश्छेदनं गणैः, दन्तच्छेदः, सूर्यस्य हस्तच्छेदनं, अग्नेः आघातः—एतानि अपि श्रुतानि। सा देवी पुनः हिमवतः गृहे जाताऽभवत्। देवः तस्याः सेवायाम् स्थित्वा, स्थाणुवने रहसि तया सह वसति स्म। सः भगवाञ्शिवः स्वगणैः सह कुतश्चित् गतः। तदा सः देवः तां स्मृतिव्याकुलचित्तां समीपमागच्छत्। गिरिसुता विधवाव्यथया संयोगं प्रार्थयामास। पुनः सा मेनया जनन्या हिमवत्सा च पालयिता। तदा शुम्भनिशुम्भौ सृष्टिकर्तुः वरं प्राप्नुतः। तद्वचनं श्रुत्वा देवाः भीताः सन्त्रस्तचित्ताः अभवन्।