शृणु, धर्मज्ञ! मम शक्त्या यथासंभवमेतानि किंचित्संक्षेपेण कथयामि। देवयुगस्य प्रथमे प्रारम्भे महेश्वरः निरवयवः, निरुपाधिकः आसीत्। स एव जगदुत्पत्त्यर्थं, सृष्ट्यर्थं च, नित्यं जगदजनयत्, रक्षितुं च प्रवृत्तः। तस्य दक्षिणपार्श्वात् त्र्यम्बकेन परमेष्ठी ब्रह्मा सृष्टः। ब्रह्मणि रजोगुणं न्यधत्त विष्णौ च सत्त्वगुणं। स एव सर्वलोकाधिपतिः सृष्ट्यर्थं, संरक्षणनियमार्थं च कथ्यते। स्रष्टा ब्रह्मा दक्षिणाङ्गुष्ठात् दक्षं सृष्ट्याय प्रवर्तयामास। पदाभ्यां पद्मासनः स्वयमेव शूद्रानप्यजनयत्। मरुतः, सर्पाः, गृध्राः, गन्धर्वाः, नद्यश्चापि तस्मादेव प्रादुर्भूताः। विविधरूपधारिणो भवन्तः, ते विविधकर्मसु प्रवृत्ताः। पुलस्त्यपुलहयोः यक्षराक्षसौ जातौ। भृगोरग्निः, तद्वत् च्यवनः, अन्ये च मुनयः, येषां पुत्रपौत्रैः सर्वं जगदिदं पूर्णम्। एवं ब्रह्मणा स्वसुतैः जगत्सम्पूरितम्। अच्युतः अपि भृगुपुत्र्याः पद्मालयायाः विवाहं कृतवान्। सृष्ट्या च पालनच कार्येण, पद्मजः च पद्मनाभश्च स्वं स्वं साम्राज्यं निश्चितमवापताम्। एवं विरञ्च्युतययोः मोहसम्भूतः विवादोऽपि जातः। रजोगुणस्याधिक्यं बहिः प्रकटितमिव नीलच्छायया बभूव। किमर्थं जगतां पितामहः एवं मोहग्रस्तः? केवलात्तव एव मधुकैटभौ दानवौ उत्पन्नौ, यौ त्वया निहौता। स्रष्टा बहुधा रूपेण त्वां सदा सृजति। यदा महाजले स्वश्रमोत्थिते सलिले निमग्नः अस्मि, तदा मया निर्मिते तस्मिन्महासमुद्रे कश्चिद् सर्पः प्रवहति। कथं सत्त्वगुणः तव, तमसावृतस्य, जायते? जनार्दनः जलनिद्रायामासीत्, दानवभयात्। मम चतुर्मुखेभ्यः वेदाः समुत्पन्नाः। मया एव चराचरं सर्वं विश्वं सृष्टम्। अतः वैकुण्ठ, मया नियुक्तव्यं कञ्चिद् ब्रूहि। नन्दिकेश्वर उवाच—एवं स्रष्टा क्रोधोत्साहयुक्तः गर्वेण च वदन्—"मम नाभिकमलात् त्वं जातः इति विद्धि। योगनिद्रां परित्यज्य, अहं मधुकैटभौ हत्वा। सोमकप्रधानान् दानवान् नाशयितुं स्वेच्छया प्रवर्ते। येषां दृष्टिः रजसा आवृता, ते किञ्चन न पश्यन्ति। मम अविच्छिन्ना शक्तिः सा पद्मस्था नु? एते प्राणी, अयं कालः, अहं स्वयमेव—सर्वमिदं अहमेव। आदित्या, वसवः, रुद्राः, दिक्पालाः, मनवः—सर्वेऽहम् एव। ममाज्ञया सृष्टिशक्तिः प्रतिष्ठिता। तया क्षणमपि युगसमः भवति। सूर्यस्य चन्द्रमसश्चोदयास्तमयौ न तदा। न मरुतः ववुः, न अग्नयः जज्वलुः। सर्वे समुद्राः स्फुटन्ति, पर्वतानि च कम्पन्ते।" इति श्रीस्कान्दपुराणे वर्णितं दिव्यं सृष्ट्यादिचरितं भूयः सम्यगनुश्रूयताम्।