अरुणे अस्मिन पुण्ये स्थले ये देहवन्तः जन्म लब्धवन्तः, तेषां महती सिध्दिः। अन्यत्र यत्रापि देहत्यागिनां श्राद्धकर्मणा यः लाभः, स एवात्र सुलभः। अयोध्या, मथुरा, माया, काशी, काञ्ची, अवन्तिका—एते पुण्यपुरीषु विशेषः पुण्यलाभः प्राप्यते। एवं कथिते, शिलादतनयः पुनः मृकण्डोः पुत्रेण संबोधितः। तदा मृकण्डेय उवाच—“मम उपरि त्वया महद् भारः स्थापितः इति मे मन्ये। त्वं हि पण्डितः, जिज्ञासया ग्रहीतः, युक्तमेतत्। एतद्विषयं पूर्णतया वक्तुं कः समर्थः? श्रोतृणां च विस्मयपूर्णानां हृदि कस्मात् एष विषयः सम्यग् उपगम्यते? स्मरशत्रोः शिवस्य अद्भुतानि कर्माणि त्वया स्मर्तव्यानि। शिवस्य लीलाः अनवरताः, चित्तहराः, नित्यं च आश्चर्यजनकाः। तथापि यथाशक्ति तेषां किञ्चित् भागं वक्ष्यामि। देवानां प्रथमे युगे महेश्वरः निरुपाधिकः आसीत्। स एव जगत् सृष्ट्यर्थं, पालनार्थं च, सदा प्रवर्तयामास। तस्य दक्षिणतः त्र्यम्बकेन परमेष्ठी ब्रह्मा सृष्टः। ब्रह्मणे रजः गुणः दत्तः, विष्णवे सत्त्वगुणः। स एव सर्वलोकाधिपः, सृष्ट्यर्थं संरक्षणनियमाय च प्रसिद्धः। स्रष्टा ब्रह्मा दक्षिणाङ्गुष्ठात् दक्षं सृष्ट्वा सृष्ट्यर्थं प्रवर्तितवान्। पदात् शूद्रान् पद्मासनः स्वयम् उत्पादितवान्। मरुतः, सर्पाः, गृध्राः, गन्धर्वाः, नद्यः च अपि तस्मात् प्रादुर्भूताः। ते सर्वे विविधरूपाः, नानाकर्मकारिणः अभवन्। पुलस्त्यपुलहयोः यक्षराक्षसौ जातौ। भृगोरग्निः, च्यवनः, अन्ये च ऋषयः, तेषां पुत्रपौत्राः सर्वं जगत् व्याप्नुवन्ति। एवं ब्रह्मणा स्वसन्ततिभिः जगत् पूरितम्। अच्युतः अपि भृगुपुत्रीं पद्मालयां पत्नीत्वेन स्वीकृतवान्। सृष्ट्या च पालनया च, पद्मजः पद्मनाभश्च स्वं स्वं ऐश्वर्यं प्राप्तवन्तौ। विरिञ्चोः उतयस्य च मध्ये एकः मोहजन्यः विवादः अभवत्। रजोगुणस्य अधिकत्वं बहिः नीलवर्णवत् प्रकटितम्। किमर्थं लोकपितामहः एवमविवेकवान्? त्वत्तः एव मधुकैटभौ उत्पन्नौ, तौ त्वया हतौ। सृष्टा सदा त्वां नानारूपेण उत्पादयति। मया आत्मक्लेशोदकसम्भूतस्मिन् महोदधौ निमग्नस्य, मया सृष्टे महोदधौ कश्चित् सर्पः प्रवहति। कथं सत्त्वगुणः त्वयि, तमसा आवृतस्य, उदेति? जनार्दनः, दैत्यभीत्या, सलिले शयानः आसीत्। मम चतुर्मुखात् वेदाः उत्पन्नाः। मया एव सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमं सृष्टम्। अतः वैकुण्ठ, कस्य नियुक्तिः मया करणीयेत्याचक्ष्व।" नन्दिकेश्वर उवाच—एवं क्रुध्य उत्सुकः स्रष्टा गर्वेण भाषमाणः। तस्मै उक्तं—“त्वं मम नाभिपद्मसम्भूतः। योगनिद्रां त्यक्त्वा अहं मधुकैटभौ हत्वा स्थितवान्।