रवत्या नक्षत्रे शोणशम्भवे सुवर्णरथं दातव्यं, तं मेषादि राशिषु विशेषतः पूजनीयं। कुटजपुष्पैः, नीपपुष्पैः, जीवन्त्याः, मालतीपुष्पैः चान्यैः, तयोः स्वरूपयोः पंचामृतस्नानं संयोगकाले कर्तव्यम्। तयोः नेत्रयोः स्नानं पंचगव्येन अपि विधायेत्। प्रणवजपेन क्षीरस्नानं विधिम् आचरितव्यम्। प्रभाते रुद्रतुलस्याः, मध्याह्ने कृतमालापुष्पैः स्नानं कुर्यात्। सूर्ये उदिते सहस्रघटोदकेन स्नानं यथाविधि कर्तव्यम्। शिवरात्रौ त्रिशिखबिल्वपत्रैः विशेषतः स्नानं कुर्यात्। गायनवाद्यनृत्यैः देवविधिना पूजनं समाचरेत्। पौषमासे अग्नेयीमहोत्सवः प्रभवे कर्तव्यो भगवान्। वैशाखे विषाखानक्षत्रे शिवतन्त्रानुसारं महोत्सवः विधेयः। मार्गशीर्षे प्राबोधिकायां प्रभाते, सामगानपूर्वकं, पूजनं विधायेत्। शनिप्रदोषे, आर्द्रानक्षत्रे, व्यतीपाते, उत्सवदिवसेषु अपि पूजनं कुर्यात्। दीक्षायाम्, उपनयने, विवाहे, पुत्रजन्मे च, स्वजन्मनक्षत्रे, समृद्धौ, विपत्तौ, भयकाले च, व्रतानागमे, पादबन्धने, नूतनसमृद्धौ, स्मरणे, दूरस्थजनदर्शनं, अन्ते च, पूजनं कर्तव्यम्। किं वदामि पुत्र?—इति बाहुं प्रसार्य सः उक्तवान्। स्मरणेन मनः श्रोत्रं, श्रवणेन श्रवणदृशि शक्तिः लभ्यते। अरुणक्षेत्रे ये देहधारिणः जन्मं प्राप्तवन्तः, अन्यत्र देहत्यागिनामपि, अत्र श्राद्धविधिना मोक्षः सम्भवति। अयोध्या, मथुरा, माया, काशी, काञ्ची, अवन्तिका—एवं उक्त्वा शिलादपुत्रः पुनः मृकण्डुपुत्रेण पृष्टः। मार्कण्डेयः—मम कृत्यम् महदस्ति इति मन्ये। तव बुद्धिः कौतूहलेन युक्ता, योग्यं च। कथं तु पूर्णतया वक्तुं शक्यं, ज्ञानेनापि? श्रवणेन अपि, विस्मययुक्तानां जनानां, गृहीतुं कatham? स्मरशत्रोः अद्भुतानि कर्माणि स्मर। शिवस्य कर्माणि अनवरतानि, मोहनीयानि च। तथापि, यथाशक्ति, भागशः तानि कथयामि। देवानां प्रथमयुगे महेश्वरः अव्यक्तः आसीत्। सः जगत् सृष्ट्वा, सदा सृष्ट्यर्थं, पालनाय च प्रवृत्तः। तस्य दक्षिणपार्श्वात् त्र्यम्बकेन परमेष्ठी ब्रह्मा सृष्टः। ब्रह्मणे रजः, विष्णवे सत्त्वं दत्तम्। सः सर्वलोकनायकः, सृष्टिपालननियमाय। स्रष्टा दक्षिणाङ्गुष्ठात् दक्षं प्रवर्तितवान्। पदात् पद्मासनः शूद्रान् अपि सृष्टवान्। मरुतः, नागाः, गृध्राः, गन्धर्वाः, नद्यः अपि अभवन्। विविधरूपं प्राप्त्वा, विविधकर्माणि अभवन्।