सा देवी सुवर्णतोरणैः शोभितां काञ्चीं नगरीमुपेत्य तत्र तपः समारब्धुम् आगता। तत्र सा मनसः सम्भूतं उत्तमं कुमुदं लब्धवती, यत् अहं नित्यं विनाशरहितं सततं पूजायां न्ययोजयम्। एतत् कुमुदं राज्ञा सदा पश्यन्तव्यं, सदा रक्षितव्यं च। सर्वाभिष्टसिद्ध्यर्थं मम च तुष्ट्यर्थं, यः कश्चन तस्य समीपं गच्छति, स प्रीत्या तद्रूपं पश्येत्, तस्य मम तेजस्विनी मूर्तिः कन्यायाम् अवलोकनीया। एवं सत्यम् उक्त्वा वरप्रदा देवी सर्वाभिलषितं वरं ददौ। सा गौर्या सहितः वरप्रदा देवी सर्वसुखोपेतया नित्यं तिष्ठन्ती, ये ये तां पश्यन्ति पूजयन्ति च, ते सर्वे अभिप्रेतार्थसिद्धिम् अवाप्नुवन्ति। तेषां सर्वसमृद्धिः सदा पूर्णरूपेण सम्पद्यते। एतां महतीं कीर्तिं पालयन्तः, ते पापक्षयम् आप्नुवन्ति। तस्याः कृपया सदा शिवस्य अनुग्रहं लभन्ते, अरुणाचलस्य च रक्तशिखरदर्शनम्। एवं शिवस्य आज्ञया देवी कैलासशिखरात् समुपेत्य तत्र स्थितवती। पृथिव्यां अन्यानि अपि देवस्थानानि सन्ति, किन्तु एषः अरुणाचलः साक्षात् सदाशिवः एव। एषः तेजस्वी लिङ्गः सर्वैः देवैः पूजितः। अरुणाचलनाथस्य प्रभया सर्वाणि पापानि नश्यन्ति। प्रदक्षिणनमस्कारतपःसंयमैः, शंकरः न तावत् तपोयोगदानैः तुष्टः भवति। शाश्वतानि वेदानि सहितानि इतिहासैः स्वर्गे प्रतिष्ठितानि। एषा सर्वा महिमा न मया न च शार्ङ्गधरधन्वा अपि पूर्णतया ज्ञायते। देवाः हरिप्रमुखाः, कल्पादौ च कामद्रुमाः, तस्य कस्यचिद् न कालिदोषः, न व्याध्युपसर्गः। एवं सर्वं शम्भुपादाश्रयं यथावत् त्वां प्रति उक्तम्। द्विवेदपात्रयोः तपःफलरसपानात् सनकः ऋषिः तद् प्राप्तवान्। अथ, अरुणाचलमाहात्म्यस्य उत्तरभागे नैमिषारण्ये स्थिताः ऋषयः सूतम् ऊचुः— "हे सूत, सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठं शैवस्थानं किम्?" इति। सूतः उवाच— "शृणुत, सर्वे, यत् पूर्वं नन्दीश्वरमुखात् श्रुतम्।" ऋषयः पुनरूचुः— "नन्दीश्वर, त्वया माध्येश्वरस्य माहात्म्यं कथितम्। तथापि, देवदेव, करुणासिन्धो, पुनः कथय। त्रिषु लोकेषु किञ्चन अपि त्वया अज्ञातं नास्ति। स्वर्गे मोक्षे च, पृथिवी एव श्रेष्ठा। त्वया त्रिविधं फलं पूर्वं निरूपितम्। पुण्यस्य क्षये, पूर्वे द्वे फलम् अपचीयते। किन्तु सा प्राप्तिः, यथा त्वया उक्तं, केवलं शुद्धज्ञानात् लभ्यते। कस्मिन् स्थले, कस्यां भूमौ, तादृशं ज्ञानं विना शास्त्राध्ययनं जायते? देहिनां शेषाः ज्ञानयोगकर्माभ्यासपरायणाः। तस्य स्थालस्य माहात्म्येन, अल्पप्रयत्नेन अपि देहिनः— विभूति-रुद्राक्षधारणेन, वा प्रभोः एकवारं स्मरणेन, अथवा तत्र अचेतनवासेन अपि, मिश्रवर्णजन्मनां, पशुयोनिप्रविष्टानां च— तेषां अपि।" एवं संक्षेपेण, देवी काञ्च्यां तपश्चर्या समारभ्य, मनसः सम्भूतं नित्यं पूज्यं कुमुदं लब्धवती। तत् कुमुदं राज्ञा सदा रक्षितव्यं, सर्वाभिलषितसिद्ध्यर्थं तुष्ट्यर्थं च। देवी गौर्या सहित्या सर्वैः सुखैः सेविता, ये तां पश्यन्ति पूजयन्ति च, ते सर्वार्थसिद्धिम् आप्नुवन्ति। अरुणाचललिङ्गस्य प्रदक्षिणनमस्कारतपःसंयमादिभिः सर्वपापक्षयः स्यात्, शिवस्य अनुग्रहः लभ्यते, अरुणाचलदर्शनं च। एषः अरुणाचलः साक्षात् सदाशिवः। अस्य माहात्म्यं न देवैः, न विष्णुना, नापि वेदैः पूर्णतया ज्ञातुं शक्यते। तस्य पादाश्रयं सर्वेषां श्रेयः। सनकादयः द्विवेदपात्रयोः तपःफलरसपानात् तद् प्राप्तवन्तः। नैमिषारण्ये ऋषयः सूतम् पृष्टवन्तः, यत् सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठं शैवस्थानं किमिति। सूतस्तु नन्दीश्वरस्य श्रुतं माहात्म्यं निवेदितवान्, यत्र पृथिवी मोक्षे च श्रेयोदायिनी, तत्र अल्पप्रयत्नेन अपि ज्ञानसिद्धिः सुलभा, विभूतिरुद्राक्षधारणेन, प्रभोः स्मरणेन, तत्रवासेन, सर्वेषां पावनं भवति।