भूयः स तु महिषः मायया दैत्यवीर्येण महिषरूपं समास्थाय स्थितवान्। तदा देवानां महर्षीणां च प्रेरणया महर्षिः गौतमः प्रवदन् अभवत्—"त्वयि हि सर्वस्य जगतः परमं प्राणशक्तिरधिष्ठिता। किं तेन युद्धेन त्वया प्रारब्धं येन केवलं मोह एव सम्पद्यते? त्वं हि हतानां देहान् संहरसि, अन्यथा तु तृणसमानमेतं रिपुं विनाशयन्त्याः त्वया स्वशक्तिनिग्रहः कर्तव्यः, परबलस्य च संहरणं। एवं प्राचीनकाले देवी तेनोपदिष्टा।" ततः देवी स्वीयं रूपं प्रकटयामास, यत् बहुपर्वतसमानमिव आसीत्। महिषः तया भग्नः, भूमौ परिभ्रमन्, करुणं क्रन्दन्, गृहीतः च, तीव्रम् आकुलताम् अगच्छत्। तस्याङ्गानि त्रिशूलाग्रैः विदारितानि, असृग्वर्षो निर्गतः। ततः देवी तीक्ष्णखड्गेन तस्य शिरः छित्त्वा पातयामास। दुर्गां सिद्धगन्धर्वमहर्षयः स्तुत्वा, देवराजः कृताञ्जलिः प्रणम्य देवीमस्तौति। "अम्बिके, त्वं भक्तानां श्रद्धा, भक्ति, शक्तिश्च। त्वमेव विश्वरूपिणी, नानानामधेयैः विभिद्यसे। त्वं रिपुं निगृह्य, विनाश्य, शुभे, विज्ञेया च प्रकाश्या च। एतस्य शिरश्छेदेऽपि जीवन्मिव दृश्यते। त्वद्विजित्य स्थितं रूपं नित्यं अस्मासु सन्निधत्ताम्। त्रिशूलघण्टाङ्कुशच्छत्रकपालवज्राद्यायुधैः समन्विता त्वमेका मातरि सर्वान् शत्रून् विनाशयसि। ये त्वया विजिताः शत्रवः, बह्वायुधधारिणोऽपि, त्वत्प्रसादविहीनाः क्षणेन शक्तिं नश्यन्ति।" "त्रैलोक्याधिपत्यं प्राप्य सः कीर्त्या भूषितः शोभते। ये युद्धे विजेता भवन्ति, तेषां शत्रुभयो नास्ति। स देवैः पार्षदैः च कामानां सिद्ध्यर्थं नित्यं पूज्यते। सः स्वगणैः सर्वत्र सर्वदा मान्यः। भक्तैः तवाग्रे भक्त्या सदा पूज्यते।" देवी वरदायिनी 'एवं भवतु' इति उक्त्वा स्वर्गं प्रति जगाम। मातृगणैः सहित्या तत्र क्षेत्रपालत्वं स्थाप्य, तस्य रक्षणं कृतवती। सा तत्र महिषस्य विकृतं छिन्नशिरः दृष्टवती। सखीभिः सह कन्या तस्य ग्रीवायाः पृष्ठं वीक्ष्य, गौर्याः शीघ्रं तस्य कण्ठस्थं लिङ्गं स्वीकृतम्। पुनः तत् लिङ्गं तस्याः करे लग्नमभवत्। देवी विस्मयेन चिन्तयामास—'किमेतत्?' सा तदा 'एष शिवभक्तः' इति विज्ञाय शोकेन पीडिता। विमर्शं विना शिवभक्तविनाशनं कृतवती। कन्या समीपं गत्वा उवाच—'मया प्रमादात् कार्यमकृतम्। श्रद्धया धर्मरूपेण किञ्चिदधर्मः कृतः। अज्ञानात् शिवभक्तं महिषासुरं पीडितवती। गुरुप्रसादात् सुलभं लब्ध्वा, सः शतविघ्नैः बाधितः।' एवं देवी महिषासुरवधकथां सम्यक् प्रवर्तयामास।