अथ कदाचित् क्लान्तं तं अतिथिं क्षुधातृषार्तं मोचयित्वा, सा पार्वती गिरिसुता तत्र पर्वतसीम्नि स्थितान् वीर्यवन्तः सैनिकान् सम्यक् आज्ञापयत्। सा तन्वी काचित् तपस्यां प्रवृत्ता न किंचित् दुःखमपि अनुभूय, तस्याः तपस्यां सर्वे दुःखानि निवृत्तानि। तत्रापि द्वेषवन्तः प्राणिनः पूर्वद्वेषं परित्यज्य शान्ताः अभवन्। पर्वतसीम्नि द्वौ योजनयोः पर्यन्ते ये सैनिकाः तस्थुः, तत्र कस्यचित् भयम् उत्पन्नं न जातम्, न च भीतिसञ्ज्ञा कापि दृष्टा। सर्वे सिद्धर्षयः तां गिरिकन्यां प्रशशंसुः। गौरी तु दिवानिशं घोरं तपः कुर्वती तिष्ठति स्म। तदा महिषो महाबलः मृगयायै निर्गतः। सः दानवसेनया सहितः बहून् वन्यपशून् अन्वधावत्। केचित् शक्तिमन्तः धनुर्धराः तान् पशून् अनुययुः। दितेः पुत्राः अपि तान् हिंस्रपशून् हन्तुम् अन्वगच्छन्। तत्रैकदा तैः पापदैत्यबालकैः पृष्टं—"किमेतत्?" इति। तदा तत्र प्रविष्टुं न कश्चिद् शक्तिमान्—ऋषिमण्डलपरिचरितं तद् देशम् इति तैः उक्तम्। तद् वचः श्रुत्वा बलिनः पापकर्माणः दानवाः मायया विहङ्गरूपिणः भूत्वा ससम्मानं तं आश्रमम् प्रविविशुः। पुनः सा पार्वती सर्वर्तुकुसुमैः विभूषिता वने विचरन्ती दृष्टा। तस्याः तपस्यां सौन्दर्यं श्रीश्च दृढमवस्थितम्। तदा कामार्तः सः महिषः वृद्धरूपं गृहीत्वा तस्मिन्नाश्रमे प्रविवेश। वृद्धः तां पप्रच्छ—"कस्मिन्नर्थं एतत् तपः?" इति। सः वृद्धरूपधारी महिषः तस्याः तपस्यां कारणं पृच्छति स्म। "सः परमबलवान्, सुन्दरश्च, कदापि कृपां न दर्शयति।" इति सः अप्रतिमं स्वाम्यं दर्शयन्, नूतनं महत्तरं च बलिं समुत्पादयामास। पात्रे तत्र नवान्नं सिद्दं च स्थापितम्। अदृष्टधनैः सह सहाय्येन कार्यं साध्यते इति प्रदर्शितम्। तद्वचनानि श्रुत्वा महिषासुरः हसित्वा उवाच—"शृणु कन्ये, तपस्विनि, सर्वं मम ऐश्वर्यम्। अहं महिषः, महावीर्यः, दैत्यपतिः, देवैः पूजितः। अप्रतिमं वीर्यं केवलं मय्यस्ति बाहुबलात्। मां पतिं गृहाण, एष तपसः फलं सर्वभूतानाम्। तपसा आदौ विश्वकर्माणं सृजामि। नवनिधयो मम सदा लब्धाः, मम पार्श्वे तिष्ठन्ति।" तस्य वचनं श्रुत्वा सा शनैः शनैः देवान् स्मरन्ती अभवत्। "दीर्घतपसः अनन्तरं अहं बलिनः पत्नी भविष्यामि।" इति सा मनसि निश्चितवती। विराचा तु तानि स्त्रीभाववचनानि श्रुत्वा, महिषासुरं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, तस्याः हरणे तत्परं अपश्यत्। तदा तं महत्तमां मायां दीप्तां पुरतः स्थितां च अपश्यत्। महिषः पुनः पुनः स्वशृङ्गाभ्यां पुण्यगिरिशृङ्गाणि ताडयामास। तदा ब्रह्मणा प्रमुखैः देवैः प्रणम्य विविधायुधानि समर्पितानि। हरिणा पञ्चायुधानि दत्तानि, सदाशिवेन दश। दिशां पालाः, अन्ये देवाः, पर्वतानि, समुद्राश्च तत्र आयुधानि दत्तवन्तः। सा महामाया, बहुभिः हस्तैः दीप्तायुधसमूहान् धारयन्ती तत्र स्थितवती।