उत्तरे दिशि अस्मिन् स्थले सोमतीर्थं प्रसिद्धं, उत्तर-पूर्वे तु विष्णुतीर्थं स्मृतम्। एकदा देवी, मार्कण्डेयः शंकरं प्रार्थितवान्—"अत्रैकत्र बहूनि तीर्थानि सन्निपातयन्तु।" तस्य वचनं श्रुत्वा, देवाधिदेवः उमापतिः मम समीपं गूढरूपेण आगतः। स उवाच—"मुनिश्रेष्ठ, अन्यत तीर्थं अत्र न अन्वेष्टव्यम्।" तस्मात्, श्रद्धायुक्तानां भक्तानां सर्वतीर्थसंग्रहः अत्र सदा अस्ति। एवं शंकरः मार्कण्डेयाय पूर्वं उक्तवान्। अर्घ्यदानकाले तीर्थानि जनानां दृश्यन्ति; व्रतानि, तीर्थानि, तपांसि, वेदाः, यज्ञाः, नियमाः च तत्र प्रकाशन्ते। मुनिश्रेष्ठस्य वचनं श्रुत्वा, गिरिजा प्रसन्ना अभवत्। सा उवाच—"तपस्विनां श्रेष्ठ, त्वया साक्षात् तीर्थजालं प्राप्तं, अहं तृप्तास्मि।" पुनः सा पप्रच्छ—"कथं गिरिशः देवः दीप्तरूपः पुनः अत्र प्रकटितः?" अहं लिङ्गदर्शनाय तीर्थयात्राय निर्देशितः आसम्। ततोऽहं रुद्रक्षेत्रं केदारं, तथा बदरिकाश्रमं अगच्छम्। तस्मिन्काले प्रमुखानि पुण्यनगराणि अपि दृष्टवान्, तेषु काञ्ची अग्रगण्यं। स्थापितानि लिङ्गानि, स्वयम्भू लिङ्गानि च दृष्टवान्। शिष्यैः सह सेवया भूमिं विचरन्। तपः, यज्ञं कृत्वा भूमिं पर्यटितवान्। सर्वतीर्थानि भूमौ गत्वा, अत्र प्रदेशे आगच्छम्। अरणाद्रिं पर्वतं लिङ्गं च दृष्टवान्। शोनाद्रिसेवकान् कन्दमूलफलभक्षान् अपि अपश्यम्। तद् ब्रह्मणा दिव्यदृष्ट्या प्राचीनकाले प्रथमं पूजितम्। वेदाः निरन्तरं अरणाद्रिनाथं स्तुवन्ति। सः वेदारूपः, नित्यः, अमृतस्वरूपः। भक्तप्रियः, पुण्यः, त्रिपुरान्तकः। भूमौ तं प्राप्त्वा अन्यत तपः कर्तव्यम् नास्ति। अत्र देवाः अपि निवासाय इच्छन्ति, तव शरणं याचन्ति। यानि अन्यानि तपांसि कृतानि, तेषां फलम् तव दर्शनम्। भूमौ पर्वतरूपं लिङ्गं न किञ्चिद् दृष्टवान्। देवाधिदेव, तव महरूपं त्रिदेवस्वरूपं प्रकटितम्। तव अद्भुतं लिङ्गं त्रिवेदात्मा त्रिकोणरूपं दृष्टवान्। भूमौ शोनाद्रिपर्वतः प्रसिद्धः, तत्र दृश्यते। दयासमुद्रः विविधप्रपञ्चैः सर्वान् भोगान् दत्ते। तत् देवैः पूजितम्, सदा सर्ववरान् ददाति। संसारभीतः भक्तप्रिय, तव शरणं गतः मां उद्धर। दयासमुद्र, सर्वशरण, शरणागतस्य कार्यं पूरय। सः परमदिव्यं रूपं प्रकट्य उवाच—"पश्य!" "तव निवासः सदा मम समीपे भवतु।" एवं देवी, पुरातनं पुण्यकथाम् शृणु।