अत्र तु अश्विनौ समागत्य स्नानं कृत्वा शंकरस्य पूजनं कुर्वन्ति स्म। पाण्डवाख्यं तु तीर्थं काम्यं मोक्षदं च, यत्र धात्री सर्वौषधिफलसमूहयुता समागता। आषाढमासे वीर्यवन्तो विश्वे देवाः प्रयान्ति, तत्र सोमसूर्ययोः उत्तरतो वैश्वदेवमहत्तीर्थं प्रतिष्ठितम्। सर्वतः सौम्ये पूर्वदिशि तद् तीर्थं दृश्यते। उत्तरदिशि पूर्वं स्कन्दनद्याः पुण्यस्थानं स्थितम्; पश्चिमे तु ख्यातिः शुभा कुम्भनदी दृश्यते। गङ्गा मूलदेशे स्थित्वा, यमुनो दिवि संस्थिता। तथा चान्यानि बहूनि तीर्थानि सर्वतो जातानि। तत्र बहुभिर् तपोभिः सः शोनाद्रिनाथं तुष्टाव। प्रसिद्धानि तानि तीर्थानि, परन्तु अल्पबुद्धिभिः दुरवगाह्यानि। कथं मनुष्याः पृथिव्यां सर्वेषां समवायं एकत्र प्राप्नुयुः? त्वं च, अन्तःप्रकाशः गुह्यः सन्, सर्वैः देवैः सह तत्र गतः। अहं च, अरुणगिरौ शंभुं तपसा पूजयित्वा, विश्वकर्मणा निर्मितं दिव्यं प्रासादं विविधोत्सवसमाकुलं प्राप्तवान्। तत्रैव ऋषयः धर्मशास्त्राणि विविधानि प्रापुर्य। अहं च शंभुं पूजयित्वा, हविःसमुत्थानि फलानि प्राप्तवान्। पूर्वे राजानः, शत्रुविजिताः राज्यलाभिनः, एतद् अद्भुतं श्रीमद् शिवलिङ्गरूपं पर्वतं पापनाशनं दृष्टवन्तः। तद् प्रणतानां रक्षणाय युक्तम्, स्मरणमात्रेण जगतां मलापगमाय च। कथं सर्वेषां भूतानां शान्तिः प्राप्ता? कथं शुभे अरुणगिरौ तीर्थानि उत्पन्नानि? द्वापरे तु स पर्वतः सुवर्णमयः, कले पन्नगरत्नमयः, कृतयुगे तु बहुयोजनविस्तीर्णः अग्निमयः आसीत्। शनैः शनैः देवैः विनियुज्यमानः अरुणनाथः शान्तिम् उपगच्छत्। तदा गौरी मुनिं पप्रच्छ—कथं अरुणाचलः शान्तः अभवत्? तस्याः वचः श्रुत्वा गौतमः प्रत्युवाच। पूर्वे देवाः स्तुत्या यज्ञैः पूजयन्तः तं पूजयामासुः। "हे अरुणाचलनाथ, सर्वलोकहितकर, त्वं ताम्रवर्णः, रक्तवर्णः, श्रेष्ठः शिवः, सर्वोत्तमात्मा। नमोऽस्तु ताम्राय, नमो रक्ताय, नमः शिवाय, परात्मने। देव, सर्वरूपः त्वं, चराचरमिदं जगत् त्वमेव।" इति स्तुत्वा, "वृष्टिः स्यात् मेघेभ्यः, नद्यः प्रवहन्तु। अग्निसंभूता आपः अपि त्वत्तः एव, हे परात्मन्। शीतलः भव, महादेव, दयालो, रक्तगिरिनाथ!" इति प्रार्थयन्तः सर्वे देवाः प्रणम्य सम्यगर्चयन्तः तं स्तोतुम् आरब्धाः। ततश्च पुनः नद्यः सरितश्च सलिलसमृद्धयः प्रवहन्त्यः अभवन्। तथापि, नवसूर्यस्य उदयाग्निशतकोटिभिः, विश्वस्य आपः विमोच्य, नद्यः सरितः च प्रवहन्ति स्म।