अगस्त्यः उवाच— एवमेतत् तस्य पुण्यस्थलस्य महात्म्यं कथयित्वा, महर्षिः लोमशः पुनः ब्राह्मणाय उक्तवान्— "एतत् ऋणमोचनं नाम तीर्थं यथावत् वर्णितम्। सरयूजलस्य पूर्वभागे ऋणमोचनतीर्थं प्रसिद्धम्। तत्र पापमोचनं नाम तीर्थं द्विशत् धनुष्मान् निर्मितम्; तत् क्षणेन प्रादुरभवत्, अत्र संशयः नास्ति। हे मुने, तत्र अहं परमं महात्म्यं दृष्टवान्।" पञ्चालदेशे जातः नरहरिः नाम ब्राह्मणः, विविधानि पापानि कृतवान्— ब्राह्मणहत्या चान्यानि च। एकदा, सत्संगेन तस्य तीर्थयात्रायाम् प्रवृत्तिः अभवत्। स तु पुण्यतीर्थे, सुजनैः सह स्नानं कृतवान्। तस्य शिरसि दिवः पुष्पवृष्टिः अभवत्, हे श्रेष्ठमुने। तं महाचरित्रं दृष्ट्वा, अहम् अपि विस्मितः अभवम्, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। माघमासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषं पुण्यदं भवति। अन्यस्मिन्काले अपि तत्र स्नानं सर्वपापक्षयम् करोत्। पूर्वं सरयूजलस्य पुण्यतीर्थे, सहस्रधारा नाम पापक्षयकारी योगबलात् देहत्यागं कृत्वा शेषत्वं प्राप्तवान्। तस्य तीर्थस्य प्रमाणं त्र्यर्धहस्तं धनुष्मान् ज्ञातम्। ततः कृष्णद्वैपायनव्यासः जिज्ञासया पुनः पप्रच्छ— "पुण्यस्थलस्य महात्म्यं श्रुत्वा मे मनः तृप्तिं न गच्छति। महोदयात् सहस्रधारातीर्थस्य उत्पत्तिं कथय।" पूर्वं रघुवंशेश्वरः रामः, देवकार्यं सम्पाद्य, मनसि निश्चयम् अकरोत्— 'तत् शीघ्रं त्यक्तव्यम्।' तस्य चिंतायाम् स्थितस्य, लक्ष्मणः द्वारि स्थितः अभवत्। स शीघ्रं आगत्य, तृषार्तं लक्ष्मणं स्नेहपूर्वकं सम्बोधितवान्— "यः कार्यसिद्धये उपदेशः दत्तः, तत्र अन्यथा न कर्तव्यम्।" स महर्षये निवेदितवान् यः रामस्य समीपं दर्शनेच्छया स्थितः। रामः, समयं सम्यक् विचार्य, तं बहिः प्रेष्य, स्वयं बहिः अगच्छत्। स आदरपूर्वकं महर्षिं दुर्वाससं स्वयम् बहिः प्रेषितवान्। ततः लक्ष्मणः, वीरः, आज्ञां विचलनं विना सम्पादितवान्। स तत्र गत्वा स्नानं कृत्वा शीघ्रं ध्यानं समारभत्। ततः सहस्रफणाभूषितः देवेशः इन्द्रः, सुरैः सह, स्वर्गलोकात् आगतः। तदनन्तरं सत्यनिष्ठः लक्ष्मणः शेषपदं प्राप्तवान्। इन्द्रः उक्तवान्— "लक्ष्मण, शीघ्रं उत्थाय स्वं स्थानं गच्छ।" तं परमं नित्यं वैष्णवं लोकं प्राप्नुहि। शेषस्य सहस्रफणैः भूमिं सहस्रधा विदारितवान्। तस्य सहस्ररत्नमयैः फणैः, हे साधो, भूमिः दग्धा; तदेव 'सहस्रधारा' नाम प्रसिद्धं भविष्यति। अस्य पुण्यस्थलस्य प्रमाणं पञ्चविंशतिधनुष्मान्; तत्र पापविमुक्तः पुरुषः विष्णुलोकं प्राप्नोति। अत्र यः बुद्धिमान् स्नानं कृत्वा अव्ययम् शेषं पूजयति— तस्मात् अत्र विधिवत् स्नानं कर्तव्यम्। श्रद्धावन्तः सुवर्णं, अन्नं, वस्त्रं च दातव्यम्। अतः एषः महातीर्थः सर्वकामफलप्रदः।