शम्भुर्भगवान् जगत्परिरक्षणाय मां नियुक्तवान्, तस्य मायया मोहितोऽहम्। किं करिष्यामि, यदा जगतो भारः तव उपरि स्थापितः? हे हर, हे शम्भो, हरिणः क्लेशं शोकं च दृष्ट्वा, अहं भूमौ अरुणाचलरूपेण स्थितः। पूर्वं तत्र विष्णवे अद्भुतं शांतं तेजस्वि रूपं लोकरक्षणाय वरं दत्तवान्। नदीनां, जलप्रपातानां, मेघोत्सृष्टवारिणां च, अन्धानां दृष्टिदानं, पङ्गूनां पादचालनं, सर्वसिद्धिप्रदानं, सर्वरोगनिवारणं च दत्तवान्। एवं उक्त्वा शम्भुः अदृश्यः अभवत्, हरिः अपि अरुणाचले लीनः अभवत्। तं पर्वतं वनवासिगणैर् देवैः वेदैः वेदाङ्गैः उपनिषद्भिः च सर्वतः आवृतं दृष्ट्वा, सः शतं दिव्यरूपाणि—अप्सरसां वंशं—सृजितवान्। कमलनयनः विष्णुः ब्रह्मसरोवरे स्नानं कृत्वा, पापरहितः सर्वलोकाधिपत्यं प्राप्तवान्। भास्करः तेजोमयः असुरैः अपि पीडितः अभवत्। सः ब्रह्मणा निर्मिते पवित्रे तीर्थे स्नात्वा, सर्वदैत्येषु विजयं लब्ध्वा मेरुं प्रदक्षिणं कृतवान्। सोमः दक्षशापाग्निना संतप्तः शिववाक्यबलात् पुनः स्वस्थः अभवत्। अग्निः ब्रह्मर्षिशापात् क्षयरोगेण पीडितः अभवत्। इन्द्रः वृत्रं बलं पाकं नमुचिं जृम्भं च हत्वा, पापैः क्षीणः सन् लोकान्तेषु शरणं याचितवान्। अरुणपर्वतं पूज्य, देवेशः पापमुक्तः अभवत्। पुनः इन्द्रपदं प्राप्य, शक्रः शतअप्सरसां परिवृतः अभवत्। सः दिव्यपुष्पवृष्टिं कर्तुं पुष्पमेखलाम् आज्ञापयत्। शेषः अपि शिवाज्ञया शोणपर्वताधिपं पूजितवान्। अन्ये नागाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, अप्सरसः च, सर्वे देवाः दैत्यादीनां निग्रहाय यज्ञाय उत्सुकाः अभवन्। हे तेजस्विन्, त्वष्ट्रा त्वं सूर्यप्रभया दीप्तः निर्मितः। किन्तु रथाश्वाः श्रान्ताः शक्तिहीनाः सन्तः अग्रं गन्तुं न शेकुः। रश्मिधारिणः प्रकाशमालिनः उच्चं स्वर्गं गन्तुं न शेकुः। भगवतः स्नेहात्, सः आकाशे मार्गं शुभाश्वान् च दत्तवान्। दक्षिणप्रदक्षिणैः किम् न अतिक्रान्तुं शक्यते? अरुणपर्वतं पूज्य, ते नूतनाङ्गानि प्राप्तवन्तः। सा शोणपर्वतसेवया नासिकां वाणीं च प्राप्तवती। बलीनां भूमिदानप्रवाहनिरोधात्, शुद्धात्मा पर्वते भास्करे निवसन् नेत्रं प्राप्तवान्। प्रतर्दन नाम राजा दिव्यकन्यां प्राप्तुम् इच्छन्, मन्त्रिणां प्रेरणया क्षणेन वानरमुखी अभवत्। ततः अरुणनाथस्य प्रसादात् सुन्दरमुखी अभवत्। अरुणाचलनाथस्य सन्निधौ, सः ज्ञानहीनः अभवत्। ततः व्याघ्रमुखं दृष्ट्वा, गन्धर्वानुचराः— इत्येषा कथा शास्त्रवाक्यक्रमेण सम्मिलिता।