शम्भोर् दिव्यतेजसः प्रभवतः स्फुलिङ्गाः किरणाश्च समुत्पन्नाः। तदा सर्वैर्देवैः प्रबोधितः श्रीलक्ष्म्याः पतिः स्वयमुत्तिष्ठत्। अहम् अपि तमसः प्रचुरतया अयुक्तकाले शयने स्थितवान्। तदा स भगवान् जगत्सृष्टिकर्माणि स्वयमेव कर्तुम् अभिप्रेत्य संकल्पमकरोत्। तस्य तेजः सर्वदोषापहं सर्वाभिष्टफलप्रदं च भवति। एवं स्वान्तःस्थं सदाशिवं ज्योतिर्लिङ्गं चिन्तयन्, स ईशानं जगदुत्पत्तिकर्तारं पापनाशनं स्तुतवान्। ईशः तं कृपादृष्ट्या निरीक्ष्य प्राह—“उत्तिष्ठ।” स च तं त्रैलोक्यनाथं त्रिमूर्तिस्वभावसमन्वितं प्रणम्य उवाच—“भवान् एव स्वांशरूपेण देवतारूपेण लोकनाथः। त्वया मां लोकपालनाय नियुक्त्य स्वमायया मोहितं कृतवानसि। किं करिष्याम्यहं, यदा लोकभारस्तवोपरि स्थापितः?” इति। हरस्य शम्भोः, हरिणः क्लेशं विषादं च दृष्ट्वा, स भगवान् पृथिव्याम् अरुणाचलरूपेण स्थितवान्। स स्मारयामास—“पूर्वं चात्र विष्णवे दिव्यं शान्तरूपं लोकपालनाय वरं दत्तवानस्मि। सर्वनदीभ्यः प्रपातभ्यश्च, मेघोत्सृष्टवारिभ्यः अपि, अन्धेभ्यः दृष्टिदानं, पङ्गुभ्यः पादचालनं, सर्वसिद्धिप्रदं सर्वरोगनाशनं च दत्तम्।” एवं उक्त्वा शम्भुः अन्तर्धानं जगाम, हरिः अपि अरुणाचले लीनः। तं पर्वतं वनवासिभिर्देवैः वेदैः सहाङ्गोपनिषद्भिश्च परिवृतं दृष्ट्वा, स शतं दिव्यरूपाणि—अप्सरसां वंशं ससर्ज। पद्मनाभः विष्णुः ब्रह्मसरसि स्नात्वा, पापरहितः सर्वलोकाधिपत्यं प्राप्तवान्। भास्करः अपि तेजोमयः असुरैः पीडितः। स ब्रह्मणा निर्मिते पुण्ये तीर्थे निमग्नः, सर्वदैत्येषु विजयं लब्ध्वा मेरुं प्रदक्षिणं चकार। सोमः अपि दक्षशापाग्निना पीडितः, शिववाक्यबलात् पुनः समुत्थितः। अग्निः ब्रह्मर्षिशापात् क्षयरोगेण पीडितः। इन्द्रः वृत्रं बलं पाकं नमुचिं जृम्भं च निजघान। पापेन क्षीणः स लोकान्तेषु शरणं ययौ। अरुणाचलमुपास्य स देवाधिपः पापमुक्तः अभवत्। पुनः इन्द्रपदं प्राप्य, शक्रः शताप्सरसां परिवृतः आसीत्। स दिव्यपुष्पवृष्टिभिः पुष्पमेघान् आज्ञापयत्। शेषः अपि शिवाज्ञया शॊणाचलनाथं पूजयामास। अन्ये नागाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, अप्सरसां गणाश्च अपि, सर्वे देवाः दैत्यादीन् निगृह्य यज्ञाय सज्जाः आसन्। “हे तेजस्विन्, त्वष्ट्रा त्वं सूर्यतेजसा निर्मितः।” इति। किन्तु तस्य रथस्य अश्वाः श्रान्ताः शक्तिहीनाश्च आग्रं गन्तुं न शेकुः। किरणधारिणः दीप्यमानमालिनः उच्चैर्दिवं न ययुः। तदा भगवाञ्छिवः स्नेहात् तस्मै व्योम्नि मार्गं शुभान् अश्वांश्च दत्तवान्।