पूर्वं तत्र स्नात्वा, हे ब्रह्मन्, लोकनाथस्य मोहः अपगतः। ततः मुनिना मूकतया प्रदक्षिणं कृत्वा, जगन्नाथ आत्मन्, तापात् विमुक्तः सञ्जातः। एवं उक्त्वा, स महेशं जगतां नाथं तत्रैव अरुणाचलरूपे स्थितं दृष्टवान्। अयं अरुणगिरिनाथः सृष्टिकर्ता, मनः संयम-नियमादिभिः शुद्धीकृतस्य योगिनः बोध्यः। ततः, विष्णुः शेषशय्यायां किञ्चित्कालं न जागरयामास। तदा विश्वं तमसा पूर्णं, तस्य स्वरूपं अस्पष्टमभवत्। हन्त, एषा अवस्था दुःखदायिनी, या तमसा समस्तं जगत् मोहितवती! देवाः अपि तं पूर्णं प्रकाशमयं पुरुषं द्रष्टुं न शेकुः। तदनन्तरं, मनसि निश्चयमाकरोत्, ते उमापतिं देवदेवं समुपजग्मुः। तदा भगवान् महेश्वरः, तेजोराशिः, तैः तुष्टः सञ्जातः। तस्मात् शम्भोः तेजसोऽग्निशिखाः प्रभारश्मयश्च उत्पन्नाः। सर्वैः देवैः प्रबोधितः लक्ष्मीपतिः उत्थितः। विष्णुः उवाच—"अत्यधिकतामसात्, अहं कालेऽयुक्ते शेषशय्यायां शयानः। अधुना अहं स्वयं सृष्टिकार्यं कर्तुम् इच्छामि।" एषा क्रिया सर्वदोषनाशिनी, सर्वकामफलप्रदा च। सः स्वान्तरे स्थितं ज्योतिर्लिङ्गं सदाशिवं ध्यायन्, ईशानं विश्वसृष्टारं पापनाशनं स्तुतवान्। महेशः करुणया तं निरीक्ष्य उवाच—"उत्तिष्ठ।" सः तम् उवाच—"त्रैलोक्यनाथाय त्रिमूर्तिधारिणे नमः। त्वमेव स्वांशरूपेभ्यः देवेषु लोकनाथः। माम् लोकपालनाय नियुक्त्य, मायया मोहितवान्। भोः हर शम्भो, विश्वभारस्य त्वयि स्थापिते, किं कर्तव्यं मया?" तदा हरिः दुःखशोकयुक्तं दृष्ट्वा, महेशः उवाच—"अहं अरुणाचलरूपे पृथिव्यां स्थितः। पुरा त्रैलोक्यरक्षायै पूर्वविष्णवे अत्र एतद् दिव्यं शान्तरूपं वरं दत्तवान्। नदीनां, निर्झरीणां, मेघोदकानां च, अन्धेभ्यः दृष्टिदानं, पङ्गुभ्यः पादचालनं, सर्वसिद्धिप्रदानं, सर्वरोगविमोचनं च दास्यामि।" एवं उक्त्वा शम्भुः अन्तर्धानमगात्, हरिरपि अरुणाचले लीनः। तं पर्वतं वनवासिभिः देवैः परिवृतं, वेदैः सहाङ्गोपनिषद्भिः सर्वतः आवृतं दृष्ट्वा, सः शतं दिव्यरूपाणि, अप्सरसां वंशं ससर्ज। पुनः, पद्मनाभः विष्णुः अस्मिन् ब्रह्मसरोवरस्नानेन पापरहितः, सर्वलोकनाथत्वं प्राप्नोत्। भास्करः अपि असुरैः पीडितः। सः ब्रह्मणा कृतं पवित्रतीर्थं सम्प्रविष्ट्वा, सर्वदैत्येषु विजयम् आप्त्वा मेरुं प्रदक्षिणं चकार। सोमः, दक्षशापाग्निना संतप्तः, शिववाक्यबलात् पुनः स्वस्थतां प्राप्तवान्। अग्निः ब्रह्मर्षिशापात् क्षयरोगेण पीडितः। इन्द्रः वृत्रं बलं पाकं नमुचिं जृम्भं च जघान। सः पापक्षयात् हीनः सन्, लोकान्तेषु शरणं प्रपेदे।