अरुणाचलस्वरूपाय तस्मै भक्त्युपास्याय शम्भवे नमस्कृत्य, भक्तजनैः पूजिताय तस्मै श्रीशम्भवे प्रणम्य, तं प्रति उवाच—"देव, देहधारिभिः असाध्यं किमपि कर्तुं त्वत्तः अन्यः कः समर्थः? अथवा, विश्वात्मन्, लोकसृष्ट्यर्थं अन्यं ब्रह्माणं सृज।" तदा करुणामूर्तिः शशिशेखरः भगवान् उवाच—"स्थिराय प्रभवे कामादिदोषाः केन बाध्यन्ते? सर्वदोषनाशाय वह्निलिङ्गं सम्पूजय। अरुणाचलदर्शनमात्रेण सर्वं क्षणेन विनश्यति। अयं हि अरुणाद्रिः पुरुषाणां सर्वपापनाशकः। अहमेव अयं अरुणाद्रिः, केचन एव मां पश्येयुः। तत्र सर्वमहापापक्षयः ज्ञानचक्षुः प्राप्तिश्च भविष्यति। अत्र पूर्वं स्नात्वा, ब्रह्मन्, लोकनाथस्य मोहः अपगच्छत्। मूकत्वेन प्रदक्षिणं कृत्वा, विश्वात्मन्, तापात् विमुक्तः भव।" एवं वचः उक्त्वा, तं महेशं विश्वनाथं तत्रैव अरुणाचलशिलारूपे स्थितं दृष्टवान्। अयं अरुणगिरिनाथः स्रष्टा च, शमदमादिसंस्कृतचित्तेन केवलं ज्ञेयः। तत्र, अनन्तशय्यायां शयानेन तेन किञ्चित्कालं न जागरूकः। तदा जगत् तमसा पूर्णम्, तस्य लक्षणानि अज्ञातानि, अव्यक्तानि च। "हन्त, एषा स्थितिः कियत् दुःखदा यया तमसा सर्वं जगत् मोहितम्!"—इति। तत्र देवाः अपि पूर्णप्रकाशस्वरूपं पुरुषं द्रष्टुं न शेकुः। तदा मनसि निश्चित्य, उमापतिं देवदेवं समुपजग्मुः। ततश्च भगवतः महेश्वरस्य तेजोराशेः प्रसन्नता जाता। तस्मात् शम्भोः तेजसः स्फुलिङ्गाः किरणाश्च उत्पन्नाः। ततो देवैः सर्वैः प्रबोधितः लक्ष्मीपतिः प्रबुध्यत। "अत्यधिकतमसः कारणेन, अहं कालेऽप्राप्ते शयनमुपगतः।"—इति। तदा स जगत्सृष्टिकर्माणि स्वयमेव कर्तुं निश्चितवान्। तद्वह्निलिङ्गस्य सेवनं सर्वदोषनाशनं सर्वकामफलप्रदं च। एवं स स्वान्तः स्थितं सदाशिवं ज्योतिर्लिङ्गं चिन्तयन्, ईशानं विश्वस्रष्टारं पापनाशनं स्तुतवान्। तदा भगवान् अनुग्रहदृष्ट्या तम् अवलोक्य "उत्तिष्ठ" इति प्रोक्तवान्। "त्रैलोक्यनाथाय त्रिमूर्तिधारिणे नमः। त्वमेव स्वांशैः देवस्वरूपेण लोकनाथः। मां लोकपालनाय नियुक्त्वा स्वमायया मोहितवान्। किं करणीं यदा लोकभारः त्वयि न्यस्तः?"—इति हरः शम्भुं प्रार्थयामास। तदा हरिविष्णोः क्लेशं शोकं च दृष्ट्वा, शम्भुः उवाच—"अहं भूमौ अरुणाचलरूपेण स्थितः। पुरा तत्र पूर्वविष्णवे वरं दत्तवान्—'एष तेजस्वी शान्तस्वरूपः लोकपालनाय भविष्यति'।" "नद्यः, जलपाताः, मेघोत्सृष्टजलानि च, दृष्टिहीनाय चक्षुः, पङ्गवे पादगमनं, सर्वसिद्धिप्रदानं, सर्वरोगनाशनं च अत्र मया दत्तम्।"—इत्युक्त्वा, शम्भुः तत्रैव अन्तर्धानं गतः, हरिः अपि अरुणाचले लीनः। तदा स पर्वतः वनवासिभिः देवैः परिवृतः, वेदैः सहाङ्गोपनिषत्स्वरूपैः सर्वतः आवृतः दृष्टः।