उत्तिष्ठ देवी, इति वचः श्रुत्वा, या देवी तदा समाधिना नेत्रौ निमील्य चिन्तयामास। सा देवी, पूजार्धपत्त्यवरोधेन किञ्चित् विघ्निते मनसि, शुभस्य निर्विघ्नसिद्धिं धर्मिष्ठेषु भूमौ सदा वर्तते इति विचिन्त्य, अस्याः अपूर्वायाः आप्लवस्य कारणेन बालुकया निर्मितः लिङ्गः विनश्येत् इति मनसा व्यथिता अभवत्। एषः आप्लवः शिवस्य मायया सृष्टः समीपमागच्छति इति ज्ञात्वा, सा देवी उभाभ्यां भुजाभ्यां तं लिङ्गं दृढमालिङ्ग्य तत्रैव स्थितवती, यथा सः लिङ्गः चञ्चलः न स्यात्। एवं शिवेन उपदिष्टा अम्बिका तं बालुकालिङ्गं दृढमालिङ्ग्य स्थितवती। तदा तस्य लिङ्गस्य उपरि स्तनाग्रस्य छाया स्फुटमभवत्। सा देवी नेत्रौ निमील्य, एकचित्तेन ध्याननिष्ठा तत्र स्थितवती। कम्पात्, स्वेदात्, लज्जया, स्नेहेन, च विहारिण्या सन्निधानात्, सा देवी तत्र स्थित्वा, दिव्यं वाक्यं श्रुतवती। तदा देवानुग्रहोदितं वाक्यं तस्यै श्रूयते—"एषः बालुकालिङ्गः त्वया पूजितः, शाश्वतं यशः धत्ते। तव तपस्याः धर्मस्य च अनुष्ठानं दृष्ट्वा, अहं तेजोमयस्वरूपेण भूमौ अवतीर्णः। सर्वलोकानां पापकूटं अहं निरोधयामि। मुनयः, सिद्धगन्धर्वाः, महात्मनः योगिनः च, यदा ब्रह्मकृष्णयोः युद्धे उभयोः वंशयोः मदो जातः, तदा ब्रह्मा हंसस्वरूपं, विष्णुः वराहस्वरूपं च गृहीत्वा, संतुष्टः सन् तत्रैव इच्छितं वरं दत्तवान्। पुनः उभयः अरुणाचलनाम्नि माम् प्रार्थितवन्तौ। त्वं याहि, गौतममहर्षिं मम भक्तं पृच्छ। तत्र अहं तुभ्यं तेजोमयं स्वरूपं दर्शयिष्यामि।" एवं शिवस्य निष्कलस्य वचनानि श्रुत्वा, सर्वे देवाः मुनयः च तत्र आगत्य सेवां कृतवन्तः। देवाः स्थिरमुनयः च तत्रैव स्थितवन्तः। सः लिङ्गः सर्वपापं नाशयति, सर्वमङ्गलं वर्धयति च। अहं निष्कलरूपेण तत्र अहर्निशं तिष्ठामि। मम पूजया, मम पदवन्दनैः, धर्मरक्षणेन च, सर्वान् कामान् दत्त्वा, सा देवी 'कामाक्षी' इति अभिधीयते। अहं शम्भोः अनवच्छिन्ना तनया, देवानां देवः। तत्र गत्वा घोरं तपः कृत्वा, शम्भुं तुष्टाव। ततः शीघ्रं सर्वान् सच्चिद्भक्तान् पादसेवायाम् विसृज्य, सा देवी स्वसखिभिः सदा सेव्यमाना अभवत्। अन्तः सा तेजस्विनं शान्तं अरुणगिरिनाथं दृष्टवती। कौतूहलेन पूर्णा, सा स्थिरलिङ्गं प्रणम्य नमस्कृतवती। तत्र अत्रिः, भृगुः, भरद्वाजः, कश्यपः, अङ्गिराः च निरन्तरं तपः कुर्वन्तः, इच्छितवरप्राप्तये यतमानाः। एषः दिव्यः लिङ्गः 'अरुणाद्रि' इति पूज्यः स्मृतः। पुनः सर्वे महर्षयः तां देवीम् आतिथ्यग्रहणाय याचितवन्तः।