श्रीहरिः। भगवान् विष्णुः, स्वधनलाभेन सह शरीरेण प्रदक्षिणां कृत्वा, जन्मजन्मनि अपि तव पद्मपदौ कदापि न परित्यजन्, परमेश्वरं चन्द्रशेखरं प्रार्थयन् स्थितः। तदा स भगवान् चन्द्रशेखरः "एवं भवतु" इति वचः उक्त्वा विष्णवे वरं दत्तवान्। स हि ज्वलनमयः लिङ्गः सर्वलोकानां एक एव कारणम्। कल्पान्ते समुद्रचतुष्टयस्य उद्रेकसमये, गजराशिसमप्रवाहैः तीर्णानि त्रीणि लोकानि व्याप्य, सर्वभूतप्रलयस्य आरम्भे, प्रकृतिः स्वस्वरूपे प्रतिनिवर्तते। प्रलयविरामानन्तरं मया पुनः सर्वे प्राणिनः आहूताः स्यु:। सर्वविद्याविध्यानां शास्त्रसम्पदां च, ये गह्वरकन्दरासु प्रतिष्ठिता: महान् व्रतानां ऋषयः, पञ्चब्रह्ममन्त्रैः पञ्चाक्षरस्वरूपेण, तथा अष्टलिङ्गैः, यानि अष्टदिक्पालकैः पूजितानि, नित्यं पूजनं कुर्वन्ति। सिद्धगणाः देवेश्वराश्च स्वलोकान् परित्यज्य यत्र आगताः, तत्रैव भूमेः पुण्यसम्पत्तिः संचिताऽस्ति। कैलासशिखरात् मेरुश्च शतशो देवगणाः यत्र आगच्छन्ति। एवं पद्मसम्भवस्य एष वृत्तान्तः, पद्मासनस्य मुखात् श्रुत्वा, सनकः हृष्टचित्तः भक्त्या सह तुष्ट्या च तं शुश्राव। अथ सनकः उवाच— "भगवन्, अरुणाद्रिनाथ! एषा महिमा वास्तवमेव अद्भुता। एष यशः आश्चर्यमयं, सर्वपापविनाशनं च। शिवः अनादिनिधनः, सोऽयं शोनाचलरूपं धारयति। 'शोनाद्रि' इति नाम एकवारं उच्चार्य अपि, मोक्षदं भवति। तद्वद 'शिव' इति शब्दामृतं पिबति, शिवपूजाविधिं च ज्ञातुं शक्नोति।" करुणामयः भगवान् साक्षात् अरुणाद्रिनाथं नमस्कृत्य प्रोवाच— ब्रह्मा उवाच— "शृणु प्रिय, पार्वत्याः प्राचीनमाख्यानं, या अरुणाद्रिनाथं शरणं गत्वा परमं सुखं प्रापnotि। तत्र दिव्यं रत्नसिंहासनं आसीत्, रत्नतोरणेन भूषितम्। तत्र परममूल्यरत्नैः विचित्रितं, मुक्ताछत्रेण आवृतं, मालाविलम्बितैः पुष्पैः परिवेष्टितं, भ्रमरनिनादैः पूरितं च। तत्र पार्वतीसिंहवाहस्य भीत्या महागजः विचरति स्म। सभायां पुण्यपशवः, दिशां पालैः सेव्यमानाः, ब्रह्मर्षयः, देवाः, सिद्धाः, राजर्षयश्च तत्र आसन्। शिवभक्तैः, सुन्दररुद्राक्षमालाभिः भूषितैः, सा सभा सुसज्जिता। वेदघोषैः मिश्रितघण्टानिनादेन शोभिता। स्वयं भगवाञ्छिवः तां भक्तानुग्रहार्थं अलङ्कृतवान्। करुणासिन्धुः सः अम्बिकया सह तत्र प्रमोदेन विचरन्, पार्वतीं गणनृत्यैः प्रहर्षयन् स्थितः। तत्र भक्तेभ्यः इच्छितविविधवरदान् दत्वा, अहं तया सह रत्नमन्दिरमालिकाभिः निर्गतः। क्रीडाचलशिखरेषु, सुवर्णकदलीवनान्तरेषु, मन्दमारुतैः शनैः सञ्चरद्भिः, भ्रमणक्लेशः अपहृतः। सा देवी सर्वमङ्गलरूपा, आनन्दरूपेण विराजमाना, तत्र, स्वभावतः आनन्दं ज्ञात्वा, विनयं कृत्वा समीपमागता। एवं श्रीस्कान्दपुराणे द्वितीयखण्डे द्वितीयाध्यायस्य एवं तृतीयाध्यायस्य, श्रीशिवमहिम्नः, पार्वत्याः च पुण्यकथायाः वर्णनं सम्प्राप्तम्।