ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਗਣਪ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ 5.2.38.
ਜੋ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਹੇ ਗਣਪਾ, ਜੋ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕੁਸੁਮੈਰਰ੍ਚਯਿष੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਨਰਾਃ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੋऽਪ੍ਯੇਕਂ ਦਿਵਸਂ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਤਭੂਤ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਪੂਜਯਤਿ ਭਾਵੇਨ ਕੁਸੁਮੈਃ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏਵਮਾਦਿਵਰੈਃ ਪੁष੍ਟਃ ਕृਤੋਯਂ ਕੁਸੁ ਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਂਡੇ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਅਠਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਯੈਵ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਪਰਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਯਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵੈਃ ਸਕਿਂਨਰਮਹੋਰਗੈਃ
ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਕਿੰਨਰ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ—all ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਚਾਪਰੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਭਜਨ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕ੍ਰੂਰਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਗਰ੍ਵੇਣਤੀਵ ਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਨੇ ਕਠੋਰ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਕੋ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਕਿਮਨਯਾ ਮਮ
ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਕੁਰੁषੇ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਥੋ ਸ੍ਤੁਤਿਮ੍ ਇਤ੍ਥਂਭੂਤਗਣੇਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਵੈ ਲੌਲ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਸੇ
ਤੂੰ ਪੂਜਾ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਗਣੇਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਲਾਲਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ?
ਇਤਿ ਭृਂਗਿਰਿਟਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਹ ਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰਿਟੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਏष ਏਵ ਚ ਮੇ ਮਾਤਾ ਏष ਏਵ ਚ ਮੇ ਪਿਤਾ
ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਰਣਂ ਨਨੁ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ 5.2.39.
ਤੂੰ ਵੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ।
ਇਤਿ ਭृਂਗਿਰਿਟੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਪਿਤਯਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਭ੍ਰਿੰਗਿਰਿਟੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ—
ਸੁਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਾਨ੍ਕਸ੍ਮਾਦਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਮਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਰੁਖਾ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?
ਨਖਦਂਤਾਸ੍ਥਿਸਂਘਾਤਃ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਂ ਵਾਕ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਥਾ
ਨਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਿੰਗ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵੀ—
ਇਤਿ ਭृਂਗਿਰਿਟਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਯੋ ਯੋਗਬਲੇਨ ਤੁ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭ੍ਰਿੰਗਿਰਿਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਾਮੋਰੁ ਨਖਦਂਤਾਸ੍ਥਿਨਾਸਿਕਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨੱਕ ਹੋ ਗਏ।
ਤ੍ਵਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤ ਆਜਗਾਮ ਮਮਾਂਤਿਕਮ੍
ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰੂਰਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕृਤਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕੁਮਤਿਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਠੋਰ ਮਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਗਣੋ ਭृਂਗਿਰਿਟਿਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਭ੍ਰਿੰਗਿਰਿਟੀ ਗਣ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀ ਕੀਤਾ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪਂ ਤਪਸੇ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਦਗ੍ਧੀਭੂਤਂ ਚ ਤਪਸਾ ਜਗਦ੍ਵੈ ਦੁष੍ਕਰੇਣ ਤੁ
ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਜਲ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ 5.2.39.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਕਰ ਦਿਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਤੋ ਮਯਾ
ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਪਿ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞਂ ਜਾਤਮੇਵਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਤ੍ਵਯਿ
ਤੇਰੇ ਹਾਲਤ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤਾਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਪੁਤ੍ਰ ਸਾ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਵਰਂ ਚ ਤੇ ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਪੁੱਤਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਮੰਗੋ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਮੰਗੀ ਗਈ।