ਏष ਏਵ ਸੁਤਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨਯਨਾਨਨ੍ਦਦਾਯਕਃ 5.2.38.
ਇਹੀ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇषਿਤਾ ਵਿਜਯਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਵਿਜਯੋਵਾਚ ਗਣਪਂ ਗਣਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਮ੍ ਕਿਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਵਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨृਤ੍ਯਰਾਗੇਣ ਮੋਹਿਤਃ
ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਗਣ ਵਿਚਲੇ ਗਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਨੱਚਣ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਯਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਭੂषਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭੂषਿਤਂ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਚ ਵੀਰਕਮ੍
ਵਿਰਾਕਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਦੇਖ ਕੇ—
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਜਾਤੋऽਸਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵੇਨ ਦਤ੍ਤੋऽਧੁਨਾ ਵੀਰਕੋਸਿ
'ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਹੁਣ ਵਿਰਾਕਾ ਹੈ।'
ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸਾ ਭੂषਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੂषਣੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਫ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਕੋਮਲੈਃ ਪਲ੍ਲਵੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਿਤੈਸ਼੍ਚਾਰੁਭਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਸ੍ਤਤਃ
ਮਨਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਦਿਵਿਆ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਏਵਮਾਧਾਯ ਚੋਵਕ੍ਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰਜਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਗੋਰੋਚਨਾਪਤ੍ਰਭਂਗੋਜ੍ਵਲੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੋਰੋਚਨਾ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਚਟਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਸੋऽਪਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਕੁਲੇ ਗਣ੍ਡਸ਼ੈਲੇ ਮਿਲਦ੍ਰਤ੍ਨਜਾਲੇ ਵृਹਚ੍ਛਾ ਲਤਾਲਾਕੁਲੇ
ਉਹ ਵੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੰਡਾ ਪਹਾੜੀ 'ਚ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿਚ—
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਂਕੇ ਜਲੇ ਪਂਕਜਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਖਣ੍ਡੇ ਸ਼ੁਭੇ ਨਿष੍ਕਲਂਕੇ 5.2.38.
ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ; ਤੇ ਕਦੇ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ—
ਏਵਂ ਵਿਕ੍ਰੀਡਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਕਸ੍ਯ ਗਣਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਜਵਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਣ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ—
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਦੀਯਤਾਮਸ੍ਯ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰ
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।
ਲਿਂਗਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਲੋਕਪਾਲੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਉਹਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਅਟੱਲਤਾ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ, ਵਿਰਲੇ ਸਥਾਨ ਮਿਲੇ—even ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ।
ਏਤੈਰੇਵ ਗਣੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤੂਯ ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਖ੍ਯਾਤੋ ਭਵਤ੍ਵਿਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ 'ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸਮਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸੇਵਿਤਂ ਗਣਪੈਃ ਸਦਾ
ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ।
ਪਸ਼੍ਯ ਕਿਨ੍ਨਰਨਾਰੀਣਾਂ ਗਾਯਨ੍ਤੀਨਾਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਕਿਨਨਰ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੇਖੋ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ੋ ਵਰਾਨਨੇ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਤਾਂ ਨੀਤੋ ਯਦਾ ਕੁਸੁਮਮਂਡਿਤਃ
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰੇ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਗਣਪ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ 5.2.38.
ਜੋ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਹੇ ਗਣਪਾ, ਜੋ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕੁਸੁਮੈਰਰ੍ਚਯਿष੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਨਰਾਃ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੋऽਪ੍ਯੇਕਂ ਦਿਵਸਂ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਤਭੂਤ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਪੂਜਯਤਿ ਭਾਵੇਨ ਕੁਸੁਮੈਃ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਏਵਮਾਦਿਵਰੈਃ ਪੁष੍ਟਃ ਕृਤੋਯਂ ਕੁਸੁ ਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਂਡੇ ਕੁਸੁਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਕੁਸੁਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਅਠਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਯੈਵ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਪਰਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਯਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵੈਃ ਸਕਿਂਨਰਮਹੋਰਗੈਃ
ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਕਿੰਨਰ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ—all ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।