ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਜਾਸੌ ਸਕਲਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਾਤੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾਹਂ ਮਨ੍ਦਰਾਦ੍ਦੇਵਿ ਕੌਤੁ- ਕਾਤ੍ਤੁ ਸਮਾਗਤਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਯੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਚ ਮਯਾ ਕृਤਂ ਵੈ ਪੁਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਤਚ੍ਛਿਵਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਦੇਵਿ ਤਦਾ ਮਯਾ
ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਠਿਕਾਣਾ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯੇਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ਦੇਵਾਦੁਤ੍ਤਰੇ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ .
ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ।
ਯੇऽਰ੍ਚਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਸ਼ਿਵੇਸ਼੍ਵਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸਦਾ ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਰ੍ਭਗੁਰੁਂ ਲੋਕਂ ਯੇ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸ਼ਿਵੇਸ਼੍ਵ ਰਮ੍
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਡੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ,
ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਂ ਚਾਤਿਭੀषਣਮ੍ ।। 5.2.37.
ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਮੰਨ ਕੇ।
ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥੋऽਪਿ ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੋ ਯ ਇਦਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛੁਚਿਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤਾ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾ ਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪੁਰਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਾਰਾਹਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵੈਵਸਵਤ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹ ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ—
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਵੱਡੇ ਕਾਲਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ—
ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਚ ਤਦਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚਾਤੀਵ ਦੁਃਸਹਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਤੇ ਅਸਹਿਣ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਿਆ।
ਏਤੇ ਗਣੇਸ਼ਾਃ ਕ੍ਰੀਡਂਤਿ ਮਧ੍ਯੇ ਵੈ ਵੀਰਕੋ ਗਣਃ
ਇਹ ਗਣੇਸ਼ਾ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰਾਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਗਣ ਵੀ ਹੈ।
ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਹਨ੍ਯਤੇऽਪ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਰੈਃ
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਗੁਣਾਧਾਰੋ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਸ਼ਤਾਰ੍ਚਿਤਃ
ਉਹ ਅਨੇਕ ਅਜੋਕੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਨਾ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਨਨਪਂਕਜਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਕਦਾਹਮੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਾਨਨ੍ਦਦਾਯਕਮ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤੋ ਵੀਰਕੋऽਧੁਨਾ
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਾਂਗਾ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ? ਕਿਹਾ ਗਿਆ: 'ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰਾਕਾ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਏष ਏਵ ਸੁਤਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨਯਨਾਨਨ੍ਦਦਾਯਕਃ 5.2.38.
ਇਹੀ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇषਿਤਾ ਵਿਜਯਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਵਿਜਯੋਵਾਚ ਗਣਪਂ ਗਣਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਮ੍ ਕਿਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਵਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨृਤ੍ਯਰਾਗੇਣ ਮੋਹਿਤਃ
ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਗਣ ਵਿਚਲੇ ਗਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਨੱਚਣ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਯਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਭੂषਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭੂषਿਤਂ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਚ ਵੀਰਕਮ੍
ਵਿਰਾਕਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਦੇਖ ਕੇ—
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਜਾਤੋऽਸਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵੇਨ ਦਤ੍ਤੋऽਧੁਨਾ ਵੀਰਕੋਸਿ
'ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਹੁਣ ਵਿਰਾਕਾ ਹੈ।'
ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸਾ ਭੂषਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੂषਣੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਫ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਕੋਮਲੈਃ ਪਲ੍ਲਵੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਿਤੈਸ਼੍ਚਾਰੁਭਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਸ੍ਤਤਃ
ਮਨਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਦਿਵਿਆ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ਏਵਮਾਧਾਯ ਚੋਵਕ੍ਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਰਜਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਗੋਰੋਚਨਾਪਤ੍ਰਭਂਗੋਜ੍ਵਲੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੋਰੋਚਨਾ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਚਟਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਸੋऽਪਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਕੁਲੇ ਗਣ੍ਡਸ਼ੈਲੇ ਮਿਲਦ੍ਰਤ੍ਨਜਾਲੇ ਵृਹਚ੍ਛਾ ਲਤਾਲਾਕੁਲੇ
ਉਹ ਵੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੰਡਾ ਪਹਾੜੀ 'ਚ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿਚ—