ਦੇਵਪੂਜਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਧਿਆਨ, ਤੇ ਸਵਧਿਆਏ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਮ ਕੀਤੇ—
ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਪਾਲਿਤਾਃ
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ—
ਪੁਤ੍ਰਿਣੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਢ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਤੇ ਹਰ ਚਾਹਤ ਸੀ—
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਾਸਤਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਵਿਨਾ ਚੋਜ੍ਜਯਿਨੀਂ ਗਂਤੁਂ ਨ ਰਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਜੈਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ—
ਤਦਾ ਮਯਾ ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਸਂਜ੍ਞੋ ਗਣਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਤਦ ਮੈਂ, ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ—
ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗਣੇਸ਼ੋ ਹਿ ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕੋਲ—'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਕृਤਾਂਜਲਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ'—
ਗਤੇ ਸ਼ਿਵਗਣੇ ਦੇਵਿ ਸਂਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ 5.2.37.
ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ—
ਤਤਃ ਸ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੂਪੇਣ ਬਹ੍ਵੋषਧਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਫਿਰ, ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ—
ਕਸ਼੍ਚ ਭੂਤਵਿषਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਨਾਨਾਦੋषੈਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਕੋਈ ਭੂਤ-ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਕੋऽਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਮਂਤ੍ਰਬਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ—
ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਤੇषਾਂ ਸ ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਦੁਰ੍ਜਯਮਪ੍ਯਤਿ ਹੇਮਰਤ੍ਨਾਂਬਰਧਨੈਰ੍ਧਾਨ੍ਯਗ੍ਰਾਮਪੁਰਾਦਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ, ਚੰਗੇ ਕਪੜਿਆਂ, ਅਨਾਜ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਏਵਂ ਸ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਅਹੋऽਤਿਦੁष੍ਕਰੋ ਰਾਜਾ ਅਹੋ ਲੋਕਪਰਾਯਣਃ
ਵਾਹ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ! ਵਾਹ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ!
ਏਵਂ ਸ ਚਿਂਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੂਪੀ ਸ਼ਿਵੋ ਗਣਃ
ਉਥੇ ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ।
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਤੁ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਲੋਕੇ ਸਾ ਚਾਪੁਤ੍ਰਾ ਸੁਤਾਰ੍ਥਿਨੀ 5.2.37.
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਬੇਪੁੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਾਗ ਰਾਣਾਂ ਸਕੌਤੁਕਮ੍
ਜਦ ਨਾਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈਆਂ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਰਾਯਤਨੇ ਗੁਪ੍ਤਮਂਤਃਪੁਰਮਤਂਦ੍ਰਿਤਾ ਉਵਾਚ ਚਿਂਤਾਪਰਮਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਭਟਕਾਏ, ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ ਤੇ ਭਿਖsha ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਵਿਗਤਵ੍ਯਥਾ ਵਂਧ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨੀ ਦੇਵੀ ਗੁਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਵੰਧਿਆ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਵਾਨ੍ਕृਪਾਕਰਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮੀਹਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹੋ, ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਤੋ ਨਰਪਤੇਰ੍ਗृਹਮੇਹੀਤਿ ਭਾषਸੇ
ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਏਵਂ ਮਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ੍ਵਮੇਵਾਂਤਃਪੁਰਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਣੀ।
ਸਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਮਾਨਸਾ
ਪਰ ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ।
ਸਖੀਵਚਸ੍ਤੁ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀ ਦੀਨਾ ਉਵਾਚ ਤਾਮ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਰਾਨਯਨੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਯਾਵਨ੍ਨਾਸੌ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸਖੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।'
ਉਵਾਚ ਸਾ ਤਾਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯੈਵ ਸੁਨਂਦਾ ਯੁਕ੍ਤਭਾषਿਣੀ
ਫਿਰ ਸੁਨੰਦਾ, ਜੋ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ 5.2.37.
ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਦੇਵ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ ਤਾਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਦ੍ਰੀਕृਤਮਾਨਸਃ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਰਾਣੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਿਮਿਦਂ ਦੇਵਿ ਤੇ ਰੂਪਂ ਵਿਮਨਸ੍ਕੇਵ ਭਾषਸੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਣੀ? ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?'