ਸ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਉਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤੋ ਯਤਃ
ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੇ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ,
ਪ੍ਰਸਂਗਾਦ੍ਯੇ ਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਸਦਾ ਦੁਃਖਵਰ੍ਜਿਤਾਃ 5.2.36.
ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣ, ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣਗੇ।
ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਿਦ੍ਧਗਂਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਾਃ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਮਾਂ ਸਂਪੂਜਯਿष੍ਯਂਤਿ ਹृਦ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸੁਗਂਧਿਭਿਃ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲੋਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਨਗੇ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤੇਨ ਲਿਂਗੇਨ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ—
ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਾਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਰਾਜਾ ਰਿਪੁਂਜਯੋਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰਾਭਵਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਪੁੰਜਯਾ ਸੀ—
ਦੇਵਪੂਜਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਧਿਆਨ, ਤੇ ਸਵਧਿਆਏ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਮ ਕੀਤੇ—
ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਪਾਲਿਤਾਃ
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ—
ਪੁਤ੍ਰਿਣੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਢ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਤੇ ਹਰ ਚਾਹਤ ਸੀ—
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਾਸਤਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਵਿਨਾ ਚੋਜ੍ਜਯਿਨੀਂ ਗਂਤੁਂ ਨ ਰਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਜੈਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ—
ਤਦਾ ਮਯਾ ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਸਂਜ੍ਞੋ ਗਣਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਤਦ ਮੈਂ, ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ—
ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗਣੇਸ਼ੋ ਹਿ ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕੋਲ—'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਕृਤਾਂਜਲਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ'—
ਗਤੇ ਸ਼ਿਵਗਣੇ ਦੇਵਿ ਸਂਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ 5.2.37.
ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ—
ਤਤਃ ਸ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੂਪੇਣ ਬਹ੍ਵੋषਧਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਫਿਰ, ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ—
ਕਸ਼੍ਚ ਭੂਤਵਿषਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਨਾਨਾਦੋषੈਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਕੋਈ ਭੂਤ-ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਕੋऽਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਮਂਤ੍ਰਬਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ—
ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਤੇषਾਂ ਸ ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਦੁਰ੍ਜਯਮਪ੍ਯਤਿ ਹੇਮਰਤ੍ਨਾਂਬਰਧਨੈਰ੍ਧਾਨ੍ਯਗ੍ਰਾਮਪੁਰਾਦਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ, ਚੰਗੇ ਕਪੜਿਆਂ, ਅਨਾਜ, ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਏਵਂ ਸ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਅਹੋऽਤਿਦੁष੍ਕਰੋ ਰਾਜਾ ਅਹੋ ਲੋਕਪਰਾਯਣਃ
ਵਾਹ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ! ਵਾਹ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ!
ਏਵਂ ਸ ਚਿਂਤਯਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੂਪੀ ਸ਼ਿਵੋ ਗਣਃ
ਉਥੇ ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ।
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਤੁ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਲੋਕੇ ਸਾ ਚਾਪੁਤ੍ਰਾ ਸੁਤਾਰ੍ਥਿਨੀ 5.2.37.
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਬੇਪੁੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਾਗ ਰਾਣਾਂ ਸਕੌਤੁਕਮ੍
ਜਦ ਨਾਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈਆਂ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਰਾਯਤਨੇ ਗੁਪ੍ਤਮਂਤਃਪੁਰਮਤਂਦ੍ਰਿਤਾ ਉਵਾਚ ਚਿਂਤਾਪਰਮਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਭਟਕਾਏ, ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ ਤੇ ਭਿਖsha ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।