ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਵਿਧਂ ਸ਼ਕ੍ਰਮਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰਭਿਨਂਦ੍ਯ ਚ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਅਨੁਕੂਲੋ ਨ ਕਾਲੋਯਂ ਸੁਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤਵਾਧੁਨਾ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਸੁਰਾਃ
"ਇਹ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ।"
ਏਕੈਕੋਪਿ ਵਿਜੇਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ਦृष੍ਟੋ ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਵਾਪਿ ਯਾਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਵਲੋਕਿਤਃ
"ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਅਕੇਲਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਐਨੀ ਹੈ।"
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਂਭ੍ਰਮਮਾਗਮਤ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਦ ਤਾਵਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਂ ਸਮੇष੍ਯਂਤਿ ਸ ਚ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾ ਬਲਃ ।। 5.2.35.
"ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਬੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।"
ਇਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
"ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਂਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ—"
ਤਦਾਰਾਧਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
"ਉਥੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।"
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਦੇਵਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਿਂਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
"ਮਹਾਂਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖੇਂਗੀ—"
ਨਮੋ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵਾਯ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਵृषਾਯ ਚ ਵਰੇਣ੍ਯਾਯ ਨਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦ
"ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।"
ਆਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾ ਸृष੍ਟਿਕਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਂਹਰਸਿ ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਲ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਚਂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਵਨ ਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਪਰਮਃ ਪੁਰਾਣਃ ਡਿਂਡਿਰ੍ਮਹਾਕਾਲ ਵृषਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਨਾਯਕੋ ਗੁਹ੍ਯਵਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੂੰ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਹਵਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਨੰਦਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਇਤੀਰਿਤਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਿਂਗੇਨੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ ਹਨਿष੍ਯਸਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਵृਤ੍ਰਂ ਰਿਪੁਵਿਦਾਰਣ
ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਤਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਪਾਂ ਫੇਨੇਨ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਫੇਨ ਵਿਚੋਂ—
ਨਿਹਤ੍ਯ ਦਾਨਵਾਨ੍ਪਸ਼੍ਚਾਲ੍ਲੀਲਯਾ ਰਣਕਰ੍ਕਸ਼ਃ 5.2.35.
ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ—
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਭਵਂਤੋ ਮਤ੍ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹੋ।
ਅਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਧਤੋ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾਸੁਰਃ
ਇਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਰਾਧਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ—
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਪੁਰੀਮਿਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਾਮ੍
ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ—
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਇਨ੍ਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਇਂਦ੍ਰੇਣਾਰਾਧਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਲਿੰਗ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—
ਯੇਨ ਚੇਂਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ ਮੁਨਯੋ ਲੋਕਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸੁਰੈਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਦ੍ਯੈਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ (ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ)।
ਇਂਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਵਾਞ੍ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਂਸ਼ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮृਕਣ੍ਡੋਨਾਮ ਤਾਪਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਮ ਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵੇਦਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚਿਆ, 'ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ?'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਪਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਮੇ ਤਨਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਚਕਾਰ ਵਸਤਿਂ ਚਾਪਿ ਤਪਸੇ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲਾਹਾਰਃ ਪਰ੍ਣਾਸ਼੍ਯੇਕਦ੍ਵਿਪਰ੍ਣਭੁਕ੍
ਉਹ ਸਾਕ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਕਦੇ ਦੋ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ।