ਤਤੋ ਵृਤ੍ਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਸਮਾਕੁਲਃ
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੀ।
ਇਂਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵष੍ਟੁਸ੍ਤੇਜੋऽਭਿਬृਂਹਿਤਃ
ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ।
ਵਧਾਯ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਰਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਮਹਾਸੁਰਮ੍
ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵृਤ੍ਰੋ ਬਲਵਤਾਂ ਵਰਃ
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਦੈਤ੍ਯੋ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾਕਾਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੁਲ੍ਬਣਮ੍ 5.2.35.
ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਤਨੁਤ੍ਰਾਣਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤਧਰਾਤਲਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬਕਤਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋਏ ਲਹੂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਕਬਂਧਸਂਘਘਟਨਂ ਘਟਿਤਾਮਰਸੈਨਿਕਮ੍
ਸਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ।
ਕਲ੍ਲੋਲਰੁਧਿਰੋਦ੍ਗਾਰਪਾਟਲੀਕृਤਦਿਙ੍ਮੁਖਮ੍
ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਵਾਸਵਂ ਬਂਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਬਦ੍ਧੇ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰੇ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ,
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਵਿਧਂ ਸ਼ਕ੍ਰਮਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰਭਿਨਂਦ੍ਯ ਚ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਅਨੁਕੂਲੋ ਨ ਕਾਲੋਯਂ ਸੁਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤਵਾਧੁਨਾ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਸੁਰਾਃ
"ਇਹ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ।"
ਏਕੈਕੋਪਿ ਵਿਜੇਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ਦृष੍ਟੋ ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਵਾਪਿ ਯਾਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਵਲੋਕਿਤਃ
"ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਅਕੇਲਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਐਨੀ ਹੈ।"
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਂਭ੍ਰਮਮਾਗਮਤ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਦ ਤਾਵਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਂ ਸਮੇष੍ਯਂਤਿ ਸ ਚ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾ ਬਲਃ ।। 5.2.35.
"ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਬੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।"
ਇਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਖਂਡੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
"ਸੁੰਦਰ ਮਹਾਂਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਖੰਡੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ—"
ਤਦਾਰਾਧਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਤੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
"ਉਥੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।"
ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਦੇਵਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਿਂਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
"ਮਹਾਂਕਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖੇਂਗੀ—"
ਨਮੋ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵਾਯ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਵृषਾਯ ਚ ਵਰੇਣ੍ਯਾਯ ਨਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦ
"ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।"
ਆਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾ ਸृष੍ਟਿਕਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਂਹਰਸਿ ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਲ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਚਂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਵਨ ਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਪਰਮਃ ਪੁਰਾਣਃ ਡਿਂਡਿਰ੍ਮਹਾਕਾਲ ਵृषਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਨਾਯਕੋ ਗੁਹ੍ਯਵਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੂੰ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਹਵਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਨੰਦਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਇਤੀਰਿਤਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਿਂਗੇਨੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ ਹਨਿष੍ਯਸਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਵृਤ੍ਰਂ ਰਿਪੁਵਿਦਾਰਣ
ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਤਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਪਾਂ ਫੇਨੇਨ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਫੇਨ ਵਿਚੋਂ—
ਨਿਹਤ੍ਯ ਦਾਨਵਾਨ੍ਪਸ਼੍ਚਾਲ੍ਲੀਲਯਾ ਰਣਕਰ੍ਕਸ਼ਃ 5.2.35.
ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ—
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਭਵਂਤੋ ਮਤ੍ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹੋ।
ਅਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਧਤੋ ਵृਤ੍ਰੋ ਮਹਾਸੁਰਃ
ਇਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਰਾਧਿਤੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ—
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਪੁਰੀਮਿਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਾਮ੍
ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ—
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਇਨ੍ਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—