ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਕਰਂ ਸਦਾ
ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ।
ਪੁਰਾ ਰਾਥਂਤਰੇ ਕਲ੍ਪੇ ਬਭੂਵ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਥੰਤਰੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਧਨੋ ਨृਪਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇਕ ਦਿਲ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੜੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਮਃ ਸ਼ਤ੍ਰੌ ਚ ਪੁਤ੍ਰੇ ਚ ਮਿਤ੍ਰੇ ਚ ਪਰਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍
ਉਹ ਵੈਰੀ, ਪੁੱਤ, ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ।
ਅਤੀਵ ਵਲ੍ਲਭਾ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਕਦਰ ਵਾਲੀ।
ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੋ ਨਿਜੋਤ੍ਸਂਗੇ ਸ੍ਥਿਰਮੁਲ੍ਲਾਪ੍ਯ ਵੈ ਪੁਨਃ
ਜਦ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ।
ਸ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਣੋ ਜਾਤੋ ਮਾਤੁਰੁਤ੍ਸਂਗਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ, ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਭੀਤਾਸ੍ਮਿ ਕਿਮਿਦਂ ਵਤ੍ਸ ਹਾਸੋ ਯਦ੍ਵਦਨੇ ਤਵ
ਮੈਂ ਡਰ ਗਈ ਹਾਂ — ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਬੇਟਾ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇਹ ਮੁਸਕਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਰ੍ਵੋऽਪਿ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਮੀਹਤੇ ਅਂਤਰ੍ਧਾਨਗਤਾ ਚੇਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਜਾਤਹਾਰਿਣੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ, ਗਾਇਬ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵਜਾਤਾ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।'
ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਚ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਮਤਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਸਮੀਹਸੇ 5.2.33.
ਪੁੱਤ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਭੂਤੇ ਬਾਲਕੇ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਸਂਭ੍ਰਮਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੋऽਪ੍ਯਯਮ੍
ਜਦ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾ ਮਾਰ੍ਜਾਰੀ ਲੋਲੁਪਾ ਮਾਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਲਾਭ ਦੀ ਲਾਲਚੀ ਬਿੱਲੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਕ੍ਰਮੇਣੋਪਭੋਗ੍ਯਂ ਮਤ੍ਤਃ ਫਲਮਭੀਪ੍ਸਸਿ
ਪਰ ਤੂੰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਗਤਿਰ੍ਨਾਤਿ ਬਾਲਾਨਾਂ ਪਂਚਸਪ੍ਤਦਿਨਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਤੇਤਿ ਵਤ੍ਸ ਭੋ ਭਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯਲੀਕਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਮਾਮ੍
‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਬੇਟਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੈ।’
ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਮੁਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਰਿष੍ਵਜੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ, ਬੇਟਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਸੂਤਿਕਾਗृਹਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਤਿਕਾ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਾ ਹृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਦਾ ਬਾਲਂ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤਿਸ੍ਮਰਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਲੈ ਗਈ, ਪਿਆਰੇ।
ਮਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤੇਨ ਮਹੀਭृਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਨੀਤੋ ਬੋਧਸ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਃ 5.2.33.
ਵਿਕਰਾਂਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੋਧ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤृਤੀਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਬੋਧਪੁਤ੍ਰਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰੀ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਦੈਵੀ ਨੇ ਤੀਜਾ, ਬੋਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਖਾ ਲਿਆ।
ਗੁਰੁਣਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਭਿਵਾਦਨਮ੍
ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਵਂਦ੍ਯਾ ਮੇ ਕਤਮਾ ਮਾਤਾ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਪਾਲਿਨੀ ਚ ਵਾ
ਮੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਮਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਜੋ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ?
ਨਨ੍ਵਿਯਂ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਕੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਤੇਰੀ ਜਨਮ ਦਾਤਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ?
ਆਨਂਦ ਉਵਾਚ ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਵਿਤ੍ਰੀਯਂ ਚੈਤ੍ਰੋऽਯਂ ਦ੍ਵਿਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ
ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਚੈਤਰ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਗੁਰੁਰਾਹ ਤਤਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚੈਤ੍ਰਃ ਕੋ ਵਾ ਤ੍ਵਯੋਚ੍ਯਤੇ
ਗੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਚੈਤਰ ਜਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਨ ਵੇਦ੍ਮਿ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮੋਹੇਨ ਭ੍ਰਮਂਤਿ ਮਮ ਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਮੈਨੂੰ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ; ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਃ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਕੋ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਨ ਬਾਂਧਵਃ
ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ?
ਅਤਃ ਸਂਸਾਰਤਾ ਹਂਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਿਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਦੁਃਸਹਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਭੁਵਿ 5.2.33.
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾੜੇ ਤੇ ਔਖੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।